Küresel makroekonomi çarklarının, gümrük tarifelerinin ve kıtasal tedarik zincirlerinin yönünü tayin eden uluslararası ticaret anlaşmaları, Washington yönetiminin korumacı ekonomi doktrini doğrultusunda yeni bir revizyon ve belirsizlik sürecine dahil oluyor. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray Oval Ofis'te düzenlenen resmi bir imza töreninin ardından basın mensuplarının karşısına geçerek Kuzey Amerika ticaret mimarisinin geleceğine dair stratejik açıklamalarda bulundu. Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve Kanada arasında yürürlükte olan üçlü ticaret mukavelesinin (USMCA) yasal gözden geçirme takvimi olan bir Temmuz tarihi yaklaşırken konuşan Trump, mevcut şartlar altında bu anlaşmayı yenileme niyetinde olmadığını ilan etti. Washington'ın dış ticarette verdiği açıkları gerekçe gösteren ABD Başkanı, komşu ülkelerle yürütülen gümrük ve lojistik ilişkilerinde Amerikan çıkarlarını öncelerken, Kuzey Amerika pazarında kartların yeniden dağıtılacağının sinyalini verdi.
USMCA'nın Hukuki Yapısı Ve Trump’ın Sona Erdirme Stratejisi
Görüşmelerin odak noktasını oluşturan USMCA, yürürlüğe girdiği dönemde belirlenen yasal kurallar çerçevesinde, imzalanmasının üzerinden altı yıl geçtikten sonra taraflara anlaşma maddelerini dikey denetime tabi tutma ve revize etme hakkı tanımaktadır.
Kanada ve Meksika’nın ekonomik olarak tamamen ABD pazarına bağımlı olduğunu savunan Trump, Washington’ın bu iki devletin sahip olduğu hiçbir emtiaya veya lojistik unsura hayati düzeyde ihtiyacı bulunmadığını ileri sürdü. Trump, ikili ticarette ABD'nin açık vermesinin kabul edilemez olduğunu, sistemin tam aksine fazla verecek şekilde dizayn edilmesi gerektiğini belirtti. Anlaşmayı geçmişteki NAFTA metnine kıyasla daha başarılı bulmasının yasal nedenini açıklayan Trump, USMCA'nın taraflara "anlaşmayı tamamen sona erdirme" dikey hakkı tanıması olduğunu vurguladı. Trump, bu feshin hukuki bir kaldıraç olduğunu ima ederek Meksika ve Ottawa yönetimleriyle müzakerelerin sürdüğünü kaydetti.
NAFTA’dan USMCA’ya Geçişin Kronolojik Ve Hukuki Takvimi
Kuzey Amerika kıtasındaki gümrük duvarlarını ve serbest pazar ekonomisini düzenleyen kurumsal altyapı, Donald Trump'ın ilk başkanlık dönemindeki dikey talepleri doğrultusunda köklü bir kabuk değişimine uğramıştı.
Uluslararası ticaret hukuku normlarına yön veren tarihsel süreç, imza logları ve ülkelerin durumsal dış ticaret dengeleri şu tabloda modellenmiştir:
| Ticaret Mukavelesinin Resmi Adı | Müzakere Ve Kurumsal İmza Takvimi | Sözleşmeye Taraf Olan Ülkeler Ve Liderler | Anlaşmanın Temel Yasal Karakteri | Trump Yönetiminin Cari Ticaret Pozisyonu |
|
NAFTA (Kuzey Amerika Serbest Ticaret) |
1994 Yılında Yürürlüğe Giren Eski Sistem | ABD, Kanada ve Meksika kurucu idareleri. | Gümrük vergilerinin sıfırlanması ve serbest sınır ötesi pazar lojistiği. | En Kötü Anlaşma Tanımı: ABD sanayisine ve istihdamına zarar verdiği gerekçesiyle iptal edildi. |
|
USMCA (Kuzey Amerika Ticaret Anlaşması) |
Ağustos 2017: Müzakere açılışı. Kasım 2018: G20 Arjantin Zirvesi imzası. 2020: Yürürlüğe giriş. |
Donald Trump, Justin Trudeau, Enrique Pena Nieto. | 6. yılda taraflara zorunlu gözden geçirme ve resen fesih hakkı tanıyan korumacı model. | Yenilememe Şerhi: Meksika ve Kanada ile olan dış ticaret açıkları sebebiyle 1 Temmuz'da askıya alma riski. |
Küresel Piyasalara Ve Tedarik Zincirine Olası Etkiler
Uluslararası finans analistleri, bir Temmuz takvimi öncesinde Trump tarafından deklare edilen bu yenilememe şerhinin, özellikle otomotiv, tekstil ve tarım lojistiği segmentlerinde sismik bir belirsizlik dalgası doğurabileceğine dikkat çekmektedir. Trump’ın korumacı gümrük politikalarını masaya sürmesi, Meksika mülki sınırlarındaki üretim tesislerinin ABD'ye yaptığı ihracat rasyoları üzerinde dikey bir baskı oluşturmaktadır. Ekonomi uzmanları, bu sert kurumsal çıkışın anlaşmayı tamamen yok etmekten ziyade, bir Temmuz müzakerelerinde Kanada ve Meksika hükümetlerini daha fazla imtiyaz vermeye zorlamak amacıyla kurgulanmış bir kamu diplomasisi ve ekonomi stratejisi olduğunu tahlil etmektedir.
