Kurban Bayramı resmi tatil döneminin başlamasıyla birlikte, kamu ve özel sektör bünyesinde hizmetlerin sürekliliğini sağlamak adına vardiyalı veya kesintisiz mesai yürüten çalışanların yasal hak hak edişleri mali gündemin üst sıralarına yerleşti. Ekonomi yazarı Noyan Doğan'ın yasal mevzuat tüzükleri doğrultusunda kaleme aldığı verilere göre, bayram süresince icra edilen çalışmaların finansal karşılığı ve iş hukuku sınırları netlik kazandı.
İşverenin Bayramda Çalıştırma Yetkisi Sözleşmeye Bağlı
4857 sayılı İş Kanunu tüzüğüne göre, bir işverenin işçiyi resmi ve dini bayram tatillerinde çalıştırma yetkisi taraflar arasında akdedilen iş sözleşmesi esaslarına dayanıyor. Bireysel iş sözleşmesinde ya da Toplu İş Sözleşmesi (TİS) maddelerinde "resmi ve dini bayramlarda çalışılır" hükmü tescil edilmişse işçi bu talimatı yerine getirmekle yükümlü tutuluyor. Sözleşmede bu yönde idari bir hüküm yer almıyorsa işveren personeli bayramda çalışmaya zorlayamıyor; çalışmanın gerçekleşmesi için işçinin yazılı onayının yasal olarak alınması zorunluluk arz ediyor.
Bayram Mesaisinde Çift Ücret Uygulaması Zorunlu
Yasal düzenlemeler uyarınca, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilere, çalıştıkları her bir gün için normal günlük hak edişlerinin korunmasının yanı sıra brüt ücretleri üzerinden bir günlük ek ücret daha tahakkuk ettiriliyor. Dolayısıyla, bayram günlerinde vardiyaya dahil olan personel o gün için çift ücret hakkı elde ediyor.
2026 yılı brüt asgari ücreti olan 33 bin 30 TL (günlük brüt 1101 TL) baremi esas alınarak yapılan teknik hesaplama verileri şu şekilde tescil edildi:
-
1 Günlük Tam Bayram Mesaisi: 2.202 TL
-
Arife Günü Yarım Gün Çalışma: Arife günü öğleden sonraki zaman diliminde mesai yapan işçiye yarım günlük ek ücret (asgari ücret bazında 550 TL) ödeniyor. Böylece arife günü toplam lojistik hak ediş 1.651 TL seviyesine ulaşıyor.
-
4,5 Günlük Toplam Bayram Mesaisi: Arife günü öğleden sonrası dahil olmak üzere Kurban Bayramı boyunca toplam 4,5 gün boyunca görev yapan bir asgari ücretli personelin bordrosuna yansıtılacak toplam ek mesai tutarı 10 bin 459 TL olarak hesaplanıyor.
Ücret Yerine İzin Verilmesi Yasal Mevzuata Aykırı
Çalışma hayatında tüketici ve işçi hakları ihlallerine yol açan bazı idari uygulamalara da dikkat çekildi. Bazı işletmelerin bayramda çalıştırdığı personele ilave finansal ödeme yapmayıp, bunun yerine "bayram sonrasında idari izin kullanılması" yönünde sunduğu tekliflerin yasal bir geçerliliği bulunmuyor.
Yargıtay içtihatları ve iş kanunu maddelerine göre, bayram döneminde gerçekleştirilen performansın karşılığı mutlaka nakdi olarak (ilave ücret şeklinde) banka hesaplarına yatırılmak zorunda olup, bu hak ediş sonraki süreçte izin formuyla takas edilemiyor. Ödemelerin eksik veya usulsüz yapılması durumunda çalışanların Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine (İŞKUR) adli ve idari bildirimde bulunma hakkı saklı tutuluyor.
