Türkiye'nin yenilenebilir ve nükleer enerji yatırımlarıyla sürdürdüğü enerji dönüşümünde önemli bir diplomatik ve teknik adım atıldı. Mersin'deki Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde inşaat çalışmaları devam ederken, Sinop ve Trakya projelerine yönelik görüşmeler kapsamında Kanada ile kritik bir iş birliğine imza atıldı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) Antalya'da düzenlenen 31. Taraflar Konferansı (COP31) temasları çerçevesinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Kanada Çevre, İklim Değişikliği ve Doğa Bakanı Julie Dabrusin'in katılımıyla nükleer enerji anlaşması gerçekleştirildi.
Anlaşmanın Kapsamı ve Yerli Sanayi Hedefleri
Türkiye Nükleer Enerji AŞ ile AtkinsRealis bünyesindeki Candu Energy Inc. arasında imzalanan "Candu Fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği Mutabakat Anlaşması" ile öne çıkan başlıklar şunlardır:
-
FEED Aşamasına Geçiş: Anlaşma doğrultusunda doğrudan CANDU reaktör teknolojisi özelinde kapsamlı Fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği (FEED) süreci başlatıldı. Bu aşamada yeni nükleer santral projesinin saha seçimi, teknolojinin uyarlanması, işletme süreçleri ve finansman boyutları ayrıntılı olarak değerlendirilecek.
-
Yerli Sanayi ve İnsan Kaynağı Vurgusu: Bakan Bayraktar, sürecin en kritik boyutunun yerli sanayinin maksimum katılımı ve nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi olduğunu belirtti. Güçlü bir yerlileştirme ve eğitim planlamasıyla birlikte proje organizasyonu, uygulama takvimi, maliyet tahminleri ve risk analizlerinin yürütüleceği kaydedildi.
CANDU Reaktör Teknolojisi Nedir ve Nasıl Çalışır?
Açılımı "CANada Deuterium Uranium" olan CANDU, Kanada tarafından geliştirilen basınçlı ağır su reaktörünü (PHWR) ifade ediyor. Standart nükleer reaktörlerden ayrılan temel özellikleri ve küresel kullanım alanı ise şöyle:
-
Doğal Uranyum ve Kesintisiz Üretim: Zenginleştirme tesislerine ihtiyaç duymadan doğada bulunduğu haliyle doğal uranyum yakıtı kullanan sistem, nötronları yavaşlatmak ve ısıyı taşımak için döteryum oksit (ağır su) tercih ediyor. Yatay basınçlı yakıt kanalları sayesinde santral, elektrik üretimini durdurmadan tam kapasite çalışırken yakıt ikmali yapabiliyor.
-
Avantaj ve Dezavantajları: Uranyum zenginleştirme bağımlılığını ortadan kaldırarak yakıt tedarik maliyetlerini düşüren ve tesisin yıllık kesintisiz çalışma süresini artıran teknoloji; buna karşılık ağır su üretiminin yüksek maliyeti ve sık yakıt değişimi sebebiyle daha fazla kullanılmış yakıt ortaya çıkarması gibi teknik unsurlar barındırıyor.
-
Kullanıldığı Ülkeler: CANDU reaktörleri başta Kanada olmak üzere Romanya, Hindistan, Güney Kore, Çin, Arjantin ve Pakistan'daki nükleer güç santrallerinde aktif olarak elektrik üretiyor.
