Basra Körfezi ve çevresinde son dönemde tırmanışa geçen askeri ve siyasi gerilimler, küresel güçlerin bölgeye yönelik güvenlik politikalarını yeniden gözden geçirmesine yol açtı. Rusya Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki arz-talep dengesini ve sınır güvenliğini korumak amacıyla ilk olarak 2021 yılında hazırladığı "Basra Körfezi Güvenlik Konsepti" metnini güncelleyerek kamuoyuna duyurdu. Moskova, nükleer silahların yayılmasının önlenmesinden küresel ticaret yollarının güvenliğine kadar geniş bir yelpazede somut öneriler sunarak, tüm yapıcı aktörleri yeni bir çok taraflı ilişki mimarisi kurmaya davet etti.
Moskova'dan Bölgesel Kriz Uyarısı Ve Kolektif Diplomasi Çağrısı
Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi kurumsal açıklamada, Basra Körfezi bölgesinin, ABD ve İsrail unsurlarının İran eksenli gerçekleştirdiği operasyonlar ve askeri hareketlilikler nedeniyle oldukça kritik bir süreçten geçtiğine dikkat çekildi. Bölgedeki anlık gerginliklerin kalıcı bir krize dönüşmesini engellemek adına kolektif çabaların önemine vurgu yapılan açıklamada şu kurumsal değerlendirmelere yer verildi:
"Basra Körfezi'nde meşru çıkarların korunması, devletlerin dış müdahalelerden arındırılması ve refahın sürdürülebilir kılınması adına uzun vadeli uzlaşı modellerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu doğrultuda 2021 yılında hazırladığımız güvenlik vizyonumuzu güncel konjonktüre entegre ettik. Yapıcı ve rasyonel görüşe sahip tüm dünya ülkelerini, hedeflerle ilgili ortak bir vizyonun geliştirilmesi adına başlattığımız bu girişime omuz vermeye davet ediyoruz."
Güvenlik Sistemi Evrensel Ve Bölünmez Olmalı
Yayımlanan yeni stratejik belgede, Basra Körfezi'nde güven ortamının tesis edilmesinin Rusya dış politikasının öncelikli gündem maddelerinden biri olduğu açıkça beyan edildi. Tüm egemen devletlerin Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’na ve uluslararası hukuk normlarına tam bağlılık göstermesi gerektiği ifade edilen konseptte, krizlerin aşılması için kapsamlı ve ön koşulsuz diyalog mekanizmalarının işletilmesi önerildi.
Nükleer Silahsızlanma Ve Hürmüz Boğazı İçin Somut Çözüm Planı
Rusya'nın güncellediği strateji belgesinde, bölge içi ve bölge dışı aktörlere yönelik askeri alanda güven artırıcı ve denetlenebilir adımların atılması gerektiği belirtilerek şu somut teklifler sıralandı:
-
Güç Kullanımından Vazgeçilmesi: Bölgesel sorunların çözümünde askeri güç veya tehdit dilinin tamamen terk edilmesi.
-
Sınır Güvencesi: Devletlerin, kendi egemenlik topraklarını komşu ülkelere yönelik saldırı ve operasyonlar düzenlenmesi amacıyla üçüncü tarafların lojistik kullanımına açmayacağını taahhüt etmesi.
-
Silah Kontrolü Anlaşmaları: Bölgedeki askeri tırmanışı dizginlemek adına şeffaf silah kontrolü mekanizmalarının kurulması.
-
Kitle İmha Silahlarından Arındırma: Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla Orta Doğu ve Kuzey Afrika coğrafyasının kitle imha silahlarından tamamen temizlenmesi.
Enerji, Çevre Ve Deniz Hukuku Alanında Çok Taraflı Ortaklık
Yenilenen konsept belgesi, askeri tedbirlerin yanı sıra ekonomik, lojistik ve çevresel sürdürülebilirliği de kapsayan geniş bir işbirliği ajandası sunuyor. Ticaret yollarının açık tutulması gerektiği savunulan metinde; Basra Körfezi, Umman Denizi, Umman Körfezi ve özellikle küresel enerji koridoru konumundaki Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne vurgu yapıldı.
Bu kapsamda 1982 tarihli BM Deniz Hukuku Sözleşmesi hükümlerine eksiksiz uyulması, ticaret gemilerinin ve mürettebat güvenliğinin birincil öncelik yapılması gerektiği aktarıldı. Ayrıca bölgedeki enerji ve ulaştırma altyapısının güçlendirilmesi, iklim kriziyle ortak mücadele edilmesi ve olası afetlerin etkilerinin giderilmesi noktasında Rusya'nın tüm aktörlerle ortak çalışmaya hazır olduğu kurumsal olarak ilan edildi.
