Açık hava müzesi konumundaki Mardin'de yer altından tarih fışkırmaya devam ediyor. Midyat ilçesinde belediye ekiplerinin rutin altyapı ve çevre düzenleme çalışmaları, tescillenmemiş çok önemli bir tarihi mirasın keşfiyle sonuçlandı. Midyat Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü ekiplerince kırsal Ortaca Mahallesi'nde yürütülen parke taşı döşeme ve zemin düzeltme çalışmaları esnasında, iş makinelerinin kepçesine büyük taş kütleleri takıldı. Operatörün dikkati sayesinde çalışmalar durdurulurken, taşların üzerinde Süryanice yazıların ve figürlerin yer aldığı fark edildi.
İş Makineleri Durduruldu, Bölge Çember Altına Alındı
Ortaca Mahallesi'ndeki ilk kazı noktasında zemin tesviyesi yapıldığı sırada toprak altından ilk etapta 11 adet devasa taş blok çıkarıldı. Keşfin ardından alan genişletilerek yapılan hassas yüzey taramalarında, ana merkezin hemen yakınındaki bir bölgede üzerinde kitabelerin yer aldığı 2 ayrı taş blok daha tespit edildi. Toplamda 13 adet asırlık taş bloğun bulunması üzerine şu güvenlik ve arkeolojik prosedürler işletildi: Midyat Belediyesi yetkilileri kazı alanındaki çalışmaları tamamen durdurarak durumu Mardin Müze Müdürlüğü ve kolluk kuvvetlerine bildirdi. İhbar üzerine olay yerine intikal eden jandarma ekipleri, taşların bulunduğu sit alanı adayı bölgeyi şeritlerle kapatarak kaçak kazı riskine karşı koruma altına aldı.
12. Ve 14. Yüzyıl Süryani Kültürüne Ait
Mardin Müze Müdürlüğü'nden bölgeye gelen uzman arkeologlar ve epigrafi (yazıt bilimi) uzmanları, taş bloklar üzerinde hemen ilk incelemelerini gerçekleştirdi.
Yapılan ilk tipolojik ve dilbilimsel analizlere göre; üzerlerinde Süryanice dini metinlerin ve ithamların yer aldığı taş blokların 12. ile 14. yüzyıllar arasına (Orta Çağ dönemi) tarihlendiği belirlendi. Taşların işçiliği ve dönemi, bölgedeki Süryani mimarisinin en canlı evrelerinden birine ışık tutuyor.
Yaşlılarımız Burada Kilise Olduğunu Söylerdi
Keşfe tanıklık eden Ortaca Mahallesi Muhtarı Edip Aslan, yer altından çıkan devasa yazıtların köy halkında büyük bir heyecan yarattığını belirtti. Geçmiş kuşaklardan kalan sözlü tarih mirasına dikkat çeken Aslan, süreci şu sözlerle anlattı:
"Midyat Belediyemizin yol ve parke çalışması esnasında yer altından bu büyük taşlar çıktı. Aslında köyümüzün yaşlıları, çocukluğumuzda bize hep bu koordinatlarda zamanında çok eski bir Süryani kilisesi olduğundan söz ederlerdi. Ancak toprak üzerinde hiçbir kalıntı olmadığı için bizler gözümüzle görmemiştik. Taşların üzerindeki o eski yazıları ve oymaları görünce dedelerimizin anlattıklarının doğru olduğunu anladık ve hemen yetkililere haber verdik. Devletimiz şu an alanı koruyor, çok mutluyuz."
Mardin Müze Müdürlüğü koordinasyonunda, önümüzdeki günlerde Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle alanda bilimsel kurtarma kazılarına başlanması planlanıyor. Kazılar neticesinde toprak altında gömülü kalan asırlık kilisenin mimari planı ve sınırları tamamen gün yüzüne çıkarılacak.
