Alzheimer hastalığının beyin üzerindeki etkilerini inceleyen bilim insanları, ERBB4 isimli reseptörün yanlış nöronlarda anormal şekilde aktive olduğunu belirledi. İnsan ve fare beyinlerinde yapılan kapsamlı incelemeler, bu durumun klasik amiloid plaklar ve tau düğümlerinin ötesinde çok daha geniş bir nöronal ve glial çöküş zinciri başlattığını gösterdi.
Araştırmada, astrositler ve mikroglia gibi glial hücrelerin normalde sinapsları temizleyerek beyin sağlığını koruduğu, ancak Alzheimer'ın erken dönemlerinde bu işlevin yıkıcı bir hal aldığı gözlemlendi. Glial hücrelerin uyarıcı sinapsları aşırı temizlerken inhibitör sinapslara daha az müdahale etmesi, beyin devrelerindeki dengeyi bozarak nöronal hiperaktiviteyi ve bilişsel bozulmaları tetikledi.
446 İnsan Beyni Üzerinde Yapılan Analizler Destekledi
Araştırmanın en dikkat çekici aşamalarından biri, 446 farklı kişiden alınan otopsi sonrası beyin dokuları ve transkriptomik veriler üzerinde gerçekleştirildi. İncelemelerde, Alzheimer hastalığından etkilenen uyarıcı nöronlarda ERBB4 ifadesinin belirgin şekilde arttığı tespit edildi. İstatistiksel modellemeler, ERBB4 ifadesi yüksek olan bireylerde amiloid plak yükünün ve bilişsel gerilemenin çok daha ağır seyrettiğini ortaya koydu.
mTOR Yolu ve Fare Deneyleriyle Elde Edilen Umut Verici Sonuçlar
Çalışmada ERBB4 reseptörünün etkilerini taşıyan ana yolak olarak mTOR sinyal sistemi öne çıktı. ERBB4'ün mTOR yolunu aktive ederek nöronların aşırı uyarılmasına, sinaptik dengenin bozulmasına ve glial hücrelerin reaktif hale gelmesine neden olduğu belirlendi.
Fare modellerinde gerçekleştirilen gen düzenleme teknikleri ise umut verici sonuçlar sundu:
-
Hipokampal uyarıcı nöronlardan ERBB4'ün uzaklaştırılmasıyla nöronal hiperaktivite azaldı ve inhibitör devreler dengeye kavuştu.
-
Astrositler ve mikroglia daha az reaktif hale gelirken amiloid plak miktarı azaldı.
-
Farelerin hafıza ve mekansal beceri testlerindeki başarıları yükseldi.
-
ERBB4'ün azaltılmasının, hastalığın ilerlemiş evrelerinde bile patolojik özellikleri hafifletebildiği gözlemlendi.
Uzmanlar, bu bulguların gelecekte plak veya tau proteinlerini tek tek hedeflemek yerine ERBB4 gibi erken moleküler değişikliklere müdahale edilmesine olanak tanıyarak Alzheimer tedavisinde yeni bir yol haritası sunabileceğini belirtiyor.
