Avrupa kıtasının bugüne kadar planlanan en büyük ve en yüksek bütçeli ortak savunma sanayisi girişimi olan Geleceğin Hava Muharebe Sistemi (FCAS) Projesi'nde yasal ve idari olarak yolun sonuna gelindi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, aylardır süren teknik ve endüstriyel tıkanıklığı aşmak adına katıldıkları uluslararası bir zirvede stratejik bir karar aldı. İki ülkenin mülki idare birimleri ve savunma bakanlıkları kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre; kurumsal aktörler ile imalatçı firmalar arasında uzun süredir devam eden patent, teknoloji paylaşımı ve operasyonel askeri gereksinim felsefelerindeki uyuşmazlıklar nedeniyle 100 milyar avroluk makro bütçeli havacılık projesinin tasfiye edilmesine karar verildi.
Karadağ Zirvesi’nde Alınan İdari Tasfiye Kararı
Alman Haber Ajansı'nın (DPA) Berlin hükümet kaynaklarına dayandırarak geçtiği resmi raporlara göre, iki ülkenin siyasi liderleri havacılık krizini diplomatik bir platformda nihayete erdirdi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Karadağ'da düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Batı Balkanlar Zirvesi marjında ikili bir kriz masası oluşturdu. Liderler, konsorsiyum ortakları olan imalatçı şirketler arasındaki ticari tıkanıklığın kamu bütçesi üzerinde oluşturduğu mali yükü tahlil ederek, 6. nesil uçak ve entegre muharebe ağı geliştirme programını tamamen durdurma yönünde ortak irade beyan etti.
Airbus Ve Dassault Arasındaki Endüstriyel Rekabet Kriterleri
Savunma analistleri, projenin tasfiyeyle sonuçlanmasının ardında, müttefik devletlerin siyasi iradesinden ziyade, havacılık devlerinin patent ve yönetim hakları üzerindeki ticari uyuşmazlıklarının yer aldığını belirtiyor.
İlk etapta 2040 yılından itibaren Fransa'nın Rafale, Almanya ve İspanya'nın ise Eurofighter jetlerinin yerini alması öngörülen FCAS; yalnızca insanlı bir uçak tasarımını değil, bu uçağa eşlik edecek silahlı ve silahsız insansız hava araçlarından (İHA) oluşan entegre bir dijital muharebe bulutu ağını hedefliyordu. Ancak Almanya ile İspanya'yı temsil eden Airbus grubu ile Fransa'nın savunma sanayisi yüklenicisi Dassault Aviation arasında; teknoloji paylaşımı, yönetim kontrol rasyoları, üretim lokasyonları ve sınai mülkiyet (patent) hakları konularında yürütülen müzakereler ticari uzlaşıya ulaştırılamadı.
Kıtasal Pazarda Yeni Yönelimler: F-35 Ve GCAP Alternatifleri
FCAS projesindeki takvim sapmaları ve nihai iptal kararı, Avrupa ülkelerini ulusal hava savunma ihtiyaçlarını karşılamak adına halihazırda pazarda rüştünü ispatlamış olan alternatif platformlara yönlendiriyor. Pek çok kıta ülkesinin, takvimi geciktirmemek adına ABD yapımı 5. nesil F-35 savaş uçaklarının tedarik süreçlerini hızlandırdığı gözlemleniyor.
Savunma sanayisi kulislerinden sızan yeni senaryolar uyarınca, pazarın bundan sonraki süreçte iki farklı kulvarda bölünmesi bekleniyor:
-
Dassault firmasının, tamamen yerli ve milli imkanlarla kendi üretimi olan Rafale platformunu yeni nesil aviyonik ve gövde teknolojileriyle tek başına üst segmentlere yükseltmeye odaklanacağı öngörülüyor. Airbus grubunun, Gripen jetlerini imal eden İsveçli savunma sanayisi şirketi Saab ile yeni bir konsorsiyum kurabileceği ya da İngiltere, Japonya ve İtalya'nın küresel ölçekte yürüttüğü rakip 6. nesil savaş uçağı projesine (GCAP) dahil olmak adına resmi niyet beyanında bulunabileceği belirtiliyor.
