Küresel iklim değişikliği ekseninde Akdeniz havzasında kaydedilen mevsim normallerinin üzerindeki yağış rejimi, flora (bitki örtüsü) zenginliğini artırırken beraberinde ciddi bir biyolojik risk faktörünü de tetikledi. Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Çetin, gürleşen bitki örtüsünün kene (Ixodida) popülasyonunun hızla çoğalması için ideal bir habitat oluşturduğunu açıkladı. Özellikle yaklaşan Kurban Bayramı tatilinde açık hava ve mesire alanlarına yönelecek vatandaşları uyaran Çetin, kene ısırıklarının doğrudan ölümcül seyredebilen Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) virüsünü deklare edebileceğini vurguladı.
Yağışlar Ve Gür Flora Popülasyonu Doğrudan Tetikledi
Edinilen akademik ve entomolojik (böcek bilimi) kaynakların verilerine göre, bu yıl park, bahçe ve ormanlık alanlarda parazit karşılaşma oranlarında dikkate değer bir yükseliş öngörülüyor. Doğal ekosistemdeki bu döngüyü değerlendiren Prof. Dr. Hüseyin Çetin, koruyucu giyim lojistiğinin önemine dikkat çekerek şu teknik detayları aktardı:
"Bu yıl aldığımız yoğun yağışlar bitki çoğalmasını ve örtüsünü maksimum seviyeye çıkardı. Bu ekolojik zemin, kenelerin mikroklima alanlarında hızla çoğalmasını sağlamaktadır. Vatandaşlarımızın piknik alanlarında kenelerle temas etme olasılığı geçmiş yıllara oranla daha yüksektir. Otların ve çalıların yoğun olduğu yeşil koridorlarda seyahat ederken, basit ama hayat kurtaran bir fiziksel bariyer olarak pantolon paçalarımızı çoraplarımızın içine sokmalıyız. Bu mekanik önlem, parazitin ten ile temasını doğrudan engeller."
Kene Isırığında Yanlış Müdahale Ölümcül Riski Artırıyor
Türkiye'de biyoçeşitlilik kapsamında çok sayıda kene türünün bulunduğunu ve bunlardan bazılarının Nairovirus cinsi virüsleri taşıyarak KKKA hastalığına sebebiyet verdiğini hatırlatan Prof. Dr. Çetin, parazit tutunması durumunda klinik protokolün dışına çıkılmaması gerektiğinin altını çizdi. Halk arasında doğru bilinen yanlışların virüsün vücuda enjekte edilme hızını artırdığını belirten Çetin:
"Bir kene ısırığı, insan hayatını dakikalar içinde biyolojik tehlikeye atabilir. Vücutta bir kene tespit edildiğinde ilk kural, en yakın donanımlı sağlık kuruluşuna başvurmaktır. Eğer tıbbi merkeze erişim lojistik olarak imkansızsa, keneye kesinlikle çıplak elle dokunulmamalıdır. Parazitin üzerine sigara basmak, alkol, gaz yağı veya kimyasal madde dökmek kesinlikle yasaktır. Bu tür müdahaleler kenenin stres altına girerek midesindeki virüslü sıvıyı doğrudan insana kusmasına neden olur" şeklinde kurumsal uyarıda bulundu.
Sokak Hayvanları Ve Yaban Hayatı Vektör Görevi Görüyor
Kamusal alanların, belediyeler ve Tarım ve Orman Bakanlığı unsurlarınca düzenli olarak biyosidal ürünlerle ilaçlandığını belirten Prof. Dr. Hüseyin Çetin, buna rağmen yaban hayatı ve sahipsiz canlıların parazit taşımaya devam ettiğini ifade etti. Sincap, kaplumbağa ve kirpi gibi canlıların şehir parklarında vektör (taşıyıcı) işlevi gördüğünü söyleyen Çetin, evcil veya çiftlik hayvanlarında kene görülmesi durumunda uzman veteriner hekimlerden kurumsal destek alınması gerektiğini belirtti.
Ailelere Ayna Karşısında "Kıvrım Kontrolü" Talimatı
Özellikle açık alanda oyun oynayan çocukların ebeveynleri tarafından sistematik olarak taranması gerektiğini ifade eden biyolog, kenelerin anestezi etkisi gösteren bir sıvı salgılaması nedeniyle ısırığın uzun süre hissedilemeyebileceğini kurumsal olarak hatırlattı. Açık alan aktivitelerinin ardından eve dönüşlerde çocukların; koltuk altı, kasık, diz arkası, kulak arkası ve saçlı deri gibi anatomik olarak gizli/kıvrımlı bölgelerinin ayna karşısında detaylıca muayene edilmesi, olası epidemiyolojik vakaların erken teşhisi açısından en kritik savunma hattını oluşturuyor.v
