Çocuk Nefrolojisi Uzmanı Prof. Dr. Ozan Özkaya, tedavi edilmeyen işeme bozukluklarının idrar yolu enfeksiyonu, mesane reflüsü ve kalıcı böbrek hasarı gibi tehlikeli komplikasyonlara yol açabileceği konusunda kritik uyarılarda bulundu.
Gelişim Sürecine Dikkat: 3 Yaşından Sonra Devam Ediyorsa Alerjisi Olabilir
Çocuklarda mesane kontrolünün belirli bir yaş skalasında geliştiğini belirten Prof. Dr. Ozan Özkaya, idrar kaçırmanın yalnızca gece (nokturnal enürezis), yalnızca gündüz ya da hem gece hem gündüz şeklinde üç farklı grupta görülebileceğini aktardı.
Prof. Dr. Özkaya, gelişim basamaklarını şu sözlerle özetledi:
"Çocuklarda 1-2 yaş arasında mesane doluluğunun beyin tarafından fark edilmesi başlarken, işemenin bilinçli olarak kontrol edilmesi genellikle 2-3 yaş arasında tamamlanır. Ancak bu normal gelişim sürecinin dışında, 3 yaşını geçmiş olmasına rağmen devam eden kaçırma şikayetleri kesinlikle pedagojik ya da fizyolojik olarak değerlendirilmelidir."
Gündüz İdrar Kaçırma Ciddi Bozuklukların Belirtisi
Özellikle gündüz vakitlerinde yaşanan kaçırmaların yapısal anomalilere işaret edebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Özkaya, "Gündüz ya da hem gündüz hem gece görülen idrar kaçırma vakaları; nörojenik ve anatomik bozukluklar gibi yapısal nedenlerden ya da fonksiyonel işlevsel sorunlardan kaynaklanabilir. Çocuklarda en sık karşılaştığımız klinik işeme bozukluğu ise aşırı aktif mesanedir" dedi.
Çocuklar İdrar Tutmak İçin Bu Manevraları Yapıyor
Prof. Dr. Ozan Özkaya, ailelerin çocuklarında gözlemleyebileceği ve işeme bozukluğuna ayna tutan iki ana klinik durumu ise şu şekilde açıkladı:
-
Bu problemi yaşayan çocuklar gün içinde çok sık ancak az miktarda idrar yapar. Ani sıkışma hissi gelir ve tuvalete yetişemediklerinde kaçırma yaşanır. Çocuklar bu kaçırmayı engellemek amacıyla bacak çaprazlama, çömelme veya topuğu üzerine oturma gibi refleks tutma manevraları geliştirirler.
-
Özellikle oyun oynarken veya okul ortamında tuvalete gitmeyi alışkanlık haline getiren çocuklarda görülür. Günde 3 kereden az idrara çıkarlar. Mesane haddinden fazla dolduğunda "taşma" şeklinde kaçırmalar yaşanır. Mesanede sürekli idrar kalması, bakteriyel enfeksiyon riskini katlar.
Ayrıca özellikle kız çocuklarında ani kahkahalar sırasında ortaya çıkan "gülme inkontinansı" ve "disfonksiyonel işeme" de dikkatle takip edilmesi gereken diğer rahatsızlıklar arasında yer alıyor.
Bu Belirtiler Varsa Vakit Kaybetmeden Doktora Başvurun
Prof. Dr. Özkaya, ailelerin işeme bozukluklarını erken fark edebilmesi için kırmızı çizgileri şu şekilde sıraladı:
-
Günde 7’den fazla (aşırı sık) tuvalete gitme,
-
Günde 3’ten az (seyrek) idrara çıkma,
-
Aniden gelen ve durdurulamayan sıkışma hissi,
-
İdrar başlatmada zorlanma veya ıkınma,
-
Kesik kesik işeme ve idrar akım gücünün (tazyikinin) zayıf olması.
Tanıda "2 Günlük İşeme Günlüğü" Yol Gösteriyor
Teşhis sürecinde en kıymetli verinin ailelerin gözlemi olduğunu ifade eden Çocuk Nefrolojisi Uzmanı Prof. Dr. Ozan Özkaya, tanı yöntemlerine ilişkin şu bilgileri verdi: "Tanı koyarken çocuğun işeme ve dışkılama (kabızlık) alışkanlıklarını detaylıca sorguluyoruz. Ailelerin en az iki gün boyunca çocuğun ne kadar sıvı tükettiğini ve hangi saatlerde idrara çıktığını kaydettiği işeme günlükleri bize rehberlik ediyor. Bunun yanı sıra laboratuvarda yapılan tam idrar tetkiki, böbrek ve mesane ultrasonografisi ile işeme hızını ölçen üroflowmetre gibi ağrısız, basit yöntemlerle haritamızı çiziyoruz."
Tedavi Yöntemleri Nelerdir
İdrar kaçırmanın kader olmadığını ve tamamen tedavi edilebilen medikal bir durum olduğunu altını çizen Özkaya, tedavi protokolünün altta yatan ana nedene göre kişiselleştirildiğini belirtti. Kliniklerde; mesane eğitimi (zamanlı işeme), kabızlığın ortadan kaldırılması, pelvik taban egzersizleri, biofeedback (kas eğitici bilgisayarlı programlar) ve gerekli görülen durumlarda uzman kontrolünde ilaç tedavilerinin başarıyla uygulandığını müjdeledi.
