Uluslararası Adalet Divanının (UAD), Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) yönelik soykırımdan sorumlu olduğuna hükmetmesi, Filistin'de yaşanan gelişmelere ilişkin yürütülen hukuki sürecin de gündemine girdi. Myanmar Hesap Verebilirlik Projesi Direktörü Christopher Gunness, söz konusu kararın İsrail'e karşı açılan soykırım davası açısından emsal niteliği taşıyabileceğini ifade ederek iki dosya arasındaki hukuki benzerliklere dikkat çekti.

Londra merkezli Myanmar Hesap Verebilirlik Projesinin kurucusu ve direktörü olan Gunness, Myanmar kararının uluslararası hukuk açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler (BM) üyesi bir devletin UAD tarafından soykırım suçundan sorumlu tutulmasının önemine işaret eden Gunness, verilen hükmün Nazi savaş suçlularının yargılandığı Nürnberg Mahkemeleri'ndeki davalarla benzer tarihsel ağırlık taşıdığını dile getirdi.

Ankara'dan Myanmar'a Çağrı: Divan Kararının Gerekleri Eksiksiz Yerine Getirilmeli
Ankara'dan Myanmar'a Çağrı: Divan Kararının Gerekleri Eksiksiz Yerine Getirilmeli
İçeriği Görüntüle

Myanmar'a Tazminat, Cenaze ve Geri Dönüş Sorumluluğu

Mahkeme kararının Myanmar'a önemli yükümlülükler getirdiğini belirten Gunness, ülkenin el koyduğu, tahrip ettiği veya yaktığı malları sahiplerine geri vermesi, bunun mümkün olmadığı durumlarda ise tazminat ödemesi gerektiğini kaydetti.

Myanmar yönetiminin yaşamını yitiren Arakanlı Müslümanların yakınlarını bulmalarına ve cenazelerin İslami usullere göre defnedilmesine yardımcı olması gerektiğini vurgulayan Gunness, parçalanan ailelerin yeniden bir araya getirilmesinin de sorumluluklar arasında yer aldığını aktardı. Gunness, Myanmar'ın iki yıl içinde kararla ilgili attığı adımları raporlaması gerektiğini belirtirken, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinde ciddi pratik engeller bulunduğunu söyledi.

Karara Uyulmazsa Yaptırım ve Uluslararası Yargı Gündeme Gelebilir

Myanmar Devlet Başkanı Min Aung Hlaing'in UAD kararlarını uygulamaması ihtimalini de değerlendiren Gunness, Soykırım Sözleşmesi'ne taraf ülkelerin bu durumda harekete geçmesi gerekebileceğini ifade etti.

ABD, Çin ve Rusya'nın da aralarında bulunduğu sözleşme taraflarının Myanmar'a yönelik baskı seçeneklerini değerlendirmek zorunda kalabileceğini belirten Gunness, ekonomik yaptırımların devreye alınması ve Myanmar ordusuna askeri malzeme satışının durdurulmasının gündeme gelebileceğini dile getirdi.

Saldırılar, Sığınmacıların Durumu ve ASEAN Çağrısı

Arakanlı Müslümanlara yönelik saldırıların sona ermediğini savunan Gunness, Myanmar ordusunun yerleşim alanları, pazar yerleri, hastaneler, okullar ve sivil altyapıyı hava saldırılarıyla hedef almaya devam ettiğini öne sürdü. Soykırımın önlenmesi kadar sorumluların cezalandırılmasının da uluslararası yükümlülük olduğunu vurgulayan Gunness, ilk sorumluluğun Myanmar devletine ait olduğunu belirtti. Myanmar yönetiminin gerekli adımları atmaması halinde sorumluların uluslararası bir mahkemede yargılanmasının gündeme gelebileceğini kaydetti.

Arakanlı Müslümanların ülkelerine güvenli şekilde geri dönme beklentisine de değinen Gunness, Bangladeş, Çin ve Hindistan'a sığınan çok sayıda kişinin zor koşullarda yaşadığını ve geri dönüş için beklediğini söyledi. Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üyelerinin de Myanmar konusunda tutum değiştirmesi gerektiğini savunan Gunness, ekonomik, askeri ve diplomatik iş birliğinin sonlandırılması çağrısında bulundu.

Myanmar Kararı İsrail Davasında İncelenecek

Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansının (UNRWA) eski sözcüsü olan Gunness, Myanmar hakkında verilen kararın Güney Afrika'nın İsrail'e karşı UAD'de açtığı soykırım davası bakımından da önem taşıdığını ifade etti.

Myanmar yönetiminin askeri operasyonlarını isyanı bastırma girişimi olarak nitelendirdiğini ancak UAD hakimlerinin sivil kayıpların boyutuna dikkat çektiğini aktaran Gunness, benzer bir değerlendirmenin İsrail'in Gazze'deki saldırılarıyla ilgili hukuki süreçte de önem kazanabileceğini savundu. İsrail'in Hamas üyelerini hedef aldığı yönündeki açıklamalarına karşılık sivil kayıpların büyüklüğüne işaret eden Gunness, Myanmar kararındaki hukuki değerlendirmelerin İsrail aleyhindeki davada kullanılabileceğini belirtti. Gunness, İsrail'e karşı dava açan avukatların Myanmar davasının yüzlerce sayfalık karar metnini kelime kelime okuyacağını ve İsrail'in Filistinlilere karşı soykırım işlediğini göstermek için bunu emsal olarak kullanacağını söyledi.