Çalışma hayatında yaygınlaşan ve işçilerin emeklilik haklarını doğrudan tehlikeye atan "asgari ücretten bordrolama, kalanı elden ödeme" kurnazlığına karşı devlet denetimleri sertleşti. SGK ve ekonomi yönetimi, kayıt dışı istihdamı önlemek ve işçi haklarını korumak amacıyla banka zorunluluğu sınırını genişleterek, kurala uymayan işverenlere yönelik ağır idari para cezalarını yürürlüğe koydu.
Maaş Ödemelerinde Banka Zorunluluğu Çemberi Daraldı
Yeni düzenlemelerle birlikte, iş yerlerindeki bankadan maaş ödeme zorunluluğu sınırı 3 işçiye kadar indirildi. Artık bünyesinde 3 ve üzeri çalışan bulunduran tüm işletmeler, maaş, prim, ikramiye ve diğer tüm ödemelerini banka, PTT veya finansal kuruluşlar üzerinden yapmak zorunda. Bu uygulamanın temel amacı; ücretlerin şeffaf bir şekilde kayıt altına alınmasını sağlamak, işverenin ödeme yaptığını ispat edilebilir kılmak ve personelin promosyon haklarını güvence altına almaktır.
Elden Ödeme Yapan Patronları Çifte Ceza Bekliyor
Kanuna aykırı hareket ederek maaşın bir kısmını elden ödeyen veya bordroda asgari ücret gösteren işverenleri hem idari hem de SGK kaynaklı çok ağır yaptırımlar bekliyor. İşverenlerin "kâr" gibi gördüğü bu yöntem, tespit edilmesi durumunda katlanarak büyüyen cezalara dönüşüyor:
-
Banka kanalı kullanılmayan her bir işçi ve her bir ay için ayrı ayrı olmak üzere 2026 yılı tarifesi üzerinden cezalar kesiliyor. Bu cezalar işin niteliğine ve iş koluna (gemi adamı, gazeteci vb.) göre 45 bin TL’yi aşan rakamlara kadar çıkabiliyor.
-
Sosyal Güvenlik Kurumu, gerçek ücretin gizlendiği veya kayıt dışı ödeme yapıldığı durumlarda fiilin ağırlığına göre 396.360 TL’ye kadar varan ağır para cezaları tatbik edebiliyor.
İşçiler İçin Kıdem Tazminatı Riski
Uzmanlar, bu tür "bordro oyunlarının" işçinin sadece emekli maaşını değil, kıdem ve ihbar tazminatı gibi yasal haklarını da doğrudan aşağı çektiğini vurguluyor. Elden maaş ödemesi alan çalışanlar, olası bir uyuşmazlık durumunda yasal haklarını ispat etmekte zorluk yaşayabiliyor.
Hukuki süreçlerde işçinin gerçek ücretinin banka kayıtları yerine tanık, iş yeri uygulamaları veya diğer delillerle ispat edilmesi gerekebiliyor. Uzmanlar, işçilere bordrolarındaki rakamların gerçek kazançlarıyla örtüşüp örtüşmediğini mutlaka kontrol etmelerini ve şüpheli durumlarda ALO 170 üzerinden şikâyet haklarını kullanmalarını tavsiye ediyor.
Devletin Hakkı Devlete, İşçinin Hakkı İşçiye
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Hakkaniyete sığmayan bu tür uygulamalar, hem çalışanın geleceğini gasp etmekte hem de devleti vergi kaybına uğratmaktadır. Basiretli işveren, emeğin mukaddesatına hürmet gösterendir" ifadeleriyle, kayıt dışı ödemelerin uzun vadede işveren için de büyük bir risk taşıdığının altını çizdi.
