Yalnızlık ve sosyal izolasyon sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da, aslında farklı kavramlardır. Yalnızlık, kişinin sosyal ilişkilerden tatmin olmaması ya da yeterli bağlantıya sahip olmaması sonucu ortaya çıkan öznel bir deneyimdir. Sosyal izolasyon ise bireyin etkileşim fırsatlarından yoksun olduğu nesnel durumu ifade eder.
Bir kişi sosyal olarak izole olabilir ancak yalnız hissetmeyebilir; tam tersi olarak, çevresinde insanlar bulunmasına rağmen yalnız hissedebilir. Araştırmalar, yalnızlığın olumsuz etkilerinin sosyal izolasyonun sonuçları hakkında da önemli ipuçları sunduğunu gösteriyor.
YALNIZLIK VE İZOLASYONU TETİKLEYEN ETKENLER
Bazı yaşam koşulları, hem sosyal izolasyon hem de yalnızlık riskini artırabilir. Bunlar arasında:
Kronik hastalıklar veya psikiyatrik rahatsızlıklar,
Kırsal bölgede yaşamak, ulaşım sorunları veya dil engelleri gibi kaynaklara erişim kısıtlılıkları,
Ayrımcılığa uğrama,
Şiddet veya istismar deneyimi,
Boşanma, işsizlik veya sevilen birini kaybetme
uzun vadede hem ruhsal hem de fiziksel sağlığı olumsuz etkileyebilir.
KALP SAĞLIĞI VE YALNIZLIK İLİŞKİSİ
Yalnızlık, kalp-damar hastalıkları için ciddi bir risk faktörüdür. Araştırmalar, yalnız hisseden bireylerde kan basıncının yükseldiğini ve damar sertliğinin arttığını gösteriyor. Sosyal destek eksikliği, kalp yetmezliği gibi kronik rahatsızlıklarda hastaneye yatış oranlarını yükseltebiliyor. Böylece, yalnızlık ve fiziksel hastalıklar arasında olumsuz bir döngü oluşabiliyor.
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNDE GİZLİ ETKİLER
Sosyal izolasyon ve yalnızlık, bağışıklık sistemini dolaylı yoldan zayıflatabiliyor. Sürekli aktif kalan “savaş ya da kaç” tepkisi, vücudun enfeksiyonlara karşı direncini düşürüyor. Beyaz kan hücrelerinin işlevi bozuluyor ve antiviral yanıtlar zayıflıyor. Uzun vadede bu durum, kronik hastalık riskini artırabiliyor.
Ruhsal ve fiziksel sağlık birbirini doğrudan etkiliyor; ruhsal sorunlar bireyde yorgunluğa ve hareketsiz yaşam tarzına yol açıyor. Bu da obezite, tip 2 diyabet ve diğer kronik hastalıkların riskini yükseltiyor.
RUH SAĞLIĞI VE ERKEN YAŞLANMA
Araştırmalar, ruhsal sorunların biyolojik yaşlanmayı hızlandırdığını ortaya koyuyor. Bunun başlıca nedenleri arasında:
Dengesiz beslenme, yetersiz fiziksel aktivite ve zararlı alışkanlıklar,
Uyku düzensizliği,
Stresin vücutta kortizol seviyelerini yükseltmesi yer alıyor. Bu faktörler hipertansiyon, kalp hastalıkları ve diyabet gibi rahatsızlıkların gelişme olasılığını artırıyor.
SOSYAL İZOLASYONUN VE YALNIZLIĞIN SONUÇLARI
Uzun süreli yalnızlık ve sosyal izolasyon, hem ruhsal hem de fiziksel sağlığı derinden etkiliyor. Bu durumun yol açabileceği etkiler arasında şunlar yer alıyor:
Alkol veya madde kullanımında artış,
Stres seviyesinin yükselmesi,
Depresyon ve anksiyete belirtileri,
Fiziksel sağlığın bozulması,
Antisosyal davranışlar,
Uyku ve beslenme düzeninde bozulmalar,
Beyin fonksiyonlarında gerileme,
Fiziksel aktivite eksikliği
