Binlerce yıllık tarihi boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapan İstanbul’un savunma ve yerleşim noktalarından Haliç kıyısı, kentin geçmişine tanıklık eden eşsiz yapıları bağrında barındırıyor. Haliç surlarının Cibali ile Fener arasındaki bölümünde yer alan ve Bizans, Osmanlı ile Cumhuriyet dönemlerinin izlerini tek bir noktada buluşturan Ayakapı, büyüleyici tarihi ve çevresindeki anıtsal dokusuyla dikkat çekiyor.
Anadolu Ajansı’nın “Şehrin Tarihine Açılan Kapılar” dosya haber serisi kapsamında mercek altına alınan Ayakapı, kara surlarındaki anıtsal girişlerin aksine sadeliğiyle öne çıkan yuvarlak kemerli ve tuğla örgülü mimari yapısıyla kentin geçmişine ayna tutuyor.
Adı İkonoklazm Dönemi Şehidinden Geliyor
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kadir Pektaş, Ayakapı’nın ismi ve tarihi geçmişiyle ilgili çarpıcı detaylar paylaştı. Kapının adının hemen yakınındaki Gül Camisi ile doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Pektaş, şu bilgileri aktardı:
"Ayakapı, adını Aya Theodosia adına yapılan ve Osmanlı döneminde camiye çevrilen Gül Camisi'nden almaktadır. İkonoklazm yani heykel ve tasvir kırıcılığı olarak bilinen dönem, yaklaşık bir asır devam etmiş ve Bizans sanatını derinden etkilemiştir. O dönemin Bizans kadın şehidi Aya Theodosia adına inşa edilen kilise, Osmanlı döneminde Gül Camisi'ne dönüştürülmüş ve semte ile kapıya adını vermiştir."
Mimar Sinan Dokunuşu Ve Cumhuriyet Mirası
Ayakapı ve çevresinin Osmanlı döneminde dini ve sosyal yapılarla zenginleştiğini vurgulayan Prof. Dr. Kadir Pektaş, 1582 yılında Mimar Sinan tarafından bölgeye Ayakapı Hamamı’nın inşa edildiğini hatırlattı. Çevrede daha sonra tekke, tekke camileri ve Yeniçeri sembollerinin (remizlerinin) yer aldığını belirten Pektaş, bölgenin tarihsel katmanlaşmasına ilişkin dikkat çeken bir diğer detayı ise şöyle paylaştı:
"Aynı bölgede Cumhuriyet'in ilk yıllarından kalma, 1923 yılında Harf İnkılabı'ndan önce inşa edilmiş tarihi bir çeşme bulunmaktadır. Ayakapı; Bizans’ın dini yapılarından Osmanlı’nın hamam ve tekkelerine, Cumhuriyet’in ilk eserlerine kadar uzanan İstanbul’un farklı dönemlerini aynı coğrafyada buluşturan muazzam bir kültürel miras noktasıdır."
