TBMM’ye sunulan “Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, güvenlikten mülkiyet haklarına, askeri personelin özlük haklarından kamu istihdamına kadar birçok alanda köklü değişimleri beraberinde getiriyor. Teklif, özellikle idari yargı kararlarının uygulanması ve mülkiyet hakkı üzerindeki etkisiyle hukuk çevrelerinde tartışma yaratıyor.
İdari Yargıda "Kesinleşme" Şartı
Teklifin en çok dikkat çeken maddelerinden biri, güvenlik soruşturması veya irtibat/iltisak gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılanlara yönelik. Düzenlemeye göre; MİT, MSB, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli için mahkemelerin vereceği göreve iade kararları, karar kesinleşmeden uygulanmayacak. Bu düzenleme, idarenin ilk derece mahkemesi kararlarını beklemeden yerine getirme yükümlülüğünü ortadan kaldırarak yargı sürecinin nihayete ermesini zorunlu kılıyor.
Mülkiyet Hakkına Müdahale Eleştirisi
1956 yılı öncesinde kamu hizmetine tahsis edilen taşınmazlar için getirilen "geçmişe dönük kamulaştırılmış sayılma" hükmü, mülkiyet hakkı tartışmalarını alevlendirdi. Teklif, bu tür taşınmazlar için 1963 sonrasında açılan bedel taleplerini reddediyor. Hukukçular ve muhalefet, bu durumun yurttaşların hak arama özgürlüğünü kısıtlayacağını ve mülkiyet hakkına doğrudan müdahale teşkil ettiğini savunuyor.
Sözleşmeli Erlere Kamu Yolunda Yeni İstihdam Alanı
Teklifin istihdama yönelik maddeleri ise sözleşmeli erlere yeni kapılar açıyor. Yedi yıl hizmet veren sözleşmeli erlerin; zabıta, itfaiye eri, infaz koruma memuru ve orman muhafaza memuru gibi kadrolara geçişi düzenleniyor. Kamu kurumlarının, bu kadrolar için yapacakları yıllık alımların yüzde 10'unu bu personele ayırması zorunlu kılınıyor. Muhalefet, bu düzenlemenin KPSS dışı bir ayrıcalık yarattığını ve liyakat ilkesini zedelediğini belirterek eleştiriyor.
TSK Personel Sisteminde Kapsamlı Revizyon
-
Mecburi hizmet süresini tamamlamadan istifa eden askeri doktor ve diş hekimlerine mesleklerini icra etmeme yasağı getiriliyor.
-
TSK'dan ayrılan subayların (askerlik hizmetini yapanlar hariç) yeniden göreve dönmesinin önü kapatılıyor.
-
Vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ve özel kış eğitim merkezleri "askeri mahal" statüsüne alınarak hukuki güvence kapsamı genişletiliyor.
-
Sicil tam notu 100 olarak belirlenirken, olumlu sicil için 60 puan; astsubaylığa geçiş için ise sicil ortalamasında yüzde 90 başarı şartı aranacak.
Teklif, ilerleyen günlerde TBMM Milli Savunma Komisyonu’nda görüşülmeye başlanacak. Muhalefetin, mülakat sistemindeki sübjektif kriterler ve AYM tarafından daha önce iptal edilen maddelerin yeniden getirilmesi konularında sert tartışmalara girmesi bekleniyor.
