Dijitalleşen dünya ticaretinde ürün güvenliği paradigmaları değişiyor. Ticaret Bakanlığı, dış ticaret ve e-ticaret süreçlerinde tüketicinin korunması adına teknoloji odaklı, risk esaslı denetim mekanizmalarını devreye alıyor. "Dijital Çağda Ürün Güvenliği" temasıyla düzenlenen konferansta konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’nin bu alandaki öncü rolünü vurguladı.
Denetim Mekanizmalarında Dijitalleşme
2011 yılında hayata geçirilen Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS), Bakan Bolat’ın verdiği bilgilere göre önemli bir dijital dönüşüm geçirdi. Yapay zeka destekli altyapısıyla günlük ortalama 20 bin başvuruyu risk analizi sürecinden geçiren sistem, etkinliğini artırıyor. 2025 yılının ilk çeyreğinde 1 milyon olan sanayi ürünleri ithalat başvurusu, bu yılın aynı döneminde %30’luk bir artışla 1,3 milyona ulaştı. TAREKS’te kayıtlı aktif firma sayısı 130 bine, aktif kullanıcı sayısı ise 32 bine yükselmiş durumda.
e-İthalatta Sert Önlemler
Konferansın en çarpıcı detaylarından biri e-ticaret yoluyla ülkeye giren ürünlere ilişkin laboratuvar analizleri oldu. Analizlerde e-ithalat kapsamındaki ürünlerin %81 oranında güvensiz olduğu tespit edildi. Sağlık ve güvenlik kriterlerini 10 ile 40 kat arasında değişen oranlarda karşılamayan bu ürünler nedeniyle, 1 Şubat 2026 itibarıyla basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulaması, belirli istisnalar (numune, kitap, ilaç vb.) dışında durduruldu.
Yapay Zeka Destekli e-PGD Sistemi
Ticaret Bakanlığı, ürün güvenliğini sağlamak için sadece gümrük kapılarında değil, dijital platformlarda da denetimlerini sıklaştırıyor. Bakan Bolat, "Güvenli Ürün, Güvenli Gelecek" vizyonuyla pilot testleri tamamlanan Elektronik Piyasa Gözetimi ve Denetimi (e-PGD) sisteminin çok yakında açılacağını duyurdu. Yapay zeka ile görsel ve metin analizi yapan bu sistem, riskli ürünleri denetçilerin ekranına doğrudan düşürecek.
Dijital Ürün Pasaportu Yolda
Sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda "Dijital Ürün Pasaportu" üzerinde de çalıştıklarını belirten Bolat, ürünlerin tüm yaşam döngüsünün şeffaf ve izlenebilir olacağını belirtti. AB ile kurulan dijital diyalog süreci ile inovasyonu desteklerken, Türkiye’nin veri egemenliğini ve siber güvenliğini korumanın temel öncelik olduğunu ifade etti.
