Yurt dışı ihracatıyla dünyanın dört bir yanında geniş bir izleyici kitlesine ulaşan Türk dizi sektörü, ulusal televizyon kanallarının reklam gelirlerindeki sert gerileme ve hızla artan prodüksiyon giderleri nedeniyle ekonomik bir darboğazdan geçiyor. Reklam pastasının dijital platformlara ve sosyal medya mecralarına kaymasıyla ciddi gelir kaybı yaşayan yayıncı kuruluşlar ile yapım şirketleri, sürdürülebilirliği sağlamak ve maliyetleri aşağı çekmek amacıyla oyunculardan ve set ekiplerinden ücret indirimi talep etmeye başladı.

Bölüm Başına Maliyet 35 Milyon Lirayı Buldu

Sektör temsilcilerinin paylaştığı verilere göre, Türkiye'de bir televizyon dizisinin bölüm başı ortalama yapım maliyeti 30 ila 35 milyon lira (600-700 bin dolar) seviyesine ulaştı. Toplam prodüksiyon bütçesinin yaklaşık üçte birini oyuncu ücretleri, üçte birini set ekibi giderleri, kalan üçte birlik dilimini ise mekân kiraları, belediye izinleri ve diğer teknik harcamalar oluşturuyor. Günlük mekân kiralarının 200-300 bin liradan başladığını belirten Avşar Film'in sahibi yapımcı Şükrü Avşar, hem kanallar hem de yapımcılar açısından kâr marjının kalmadığını ifade etti. Oyuncu ücretlerinde konuşulan yüzde 20'lik bir indirimin tek başına sektörü kurtarmaya yetmeyeceğini savunan Avşar, önümüzdeki dönemde kanalların stüdyo ortamında çekilen durum komedilerine (sit-com) ve daha düşük bütçeli yarışma programlarına yönelebileceğini öngördü. Süreç Film'in sahibi İsmail Gündoğdu da devam eden projelerinde ücret indirimi talep ettiklerini doğrulayarak, yaşanan krizin yalnızca oyunculara mal edilemeyeceğini ve tüm maliyet kalemlerinde ortak bir denge sağlanması gerektiğini vurguladı. Öte yandan, 2025-2026 sezonunda ulusal kanallarda yayınlanan toplam dizi ve bölüm sayısının bir önceki sezona kıyasla yüzde 20'ye yakın azaldığı, reklam kotalarının dolmaması nedeniyle özel günlerde ve maç akşamlarında yeni bölüm yayınlanmamasının yaygınlaştığı kaydedildi.

A Milli Futbol Takımı Fransa Deplasmanında 2-1 Mağlup Oldu
A Milli Futbol Takımı Fransa Deplasmanında 2-1 Mağlup Oldu
İçeriği Görüntüle

140 Dakikalık Bölümler 95-110 Dakika Bandına Çekiliyor

Mevcut yayın düzeninde ortalama 140 dakikaya ulaşan bölüm süreleri, dünya televizyonculuğunda istisnai bir tablo ortaya koyuyor. Türkiye'ye süre bakımından en yakın ülke 70-80 dakikalık bölümlerle Güney Kore olurken, Türk dizilerini ithal eden pek çok ülke bölümleri iki ya da üç parçaya bölerek izleyiciyle buluşturuyor. MEDYAPIM'ın sahibi Fatih Aksoy, yaşanan krizin küresel ölçekte açık yayın kanallarının reklam kaybetmesinden kaynaklandığını ve yurt dışı satış gelirlerinin de bu süreçten olumsuz etkilendiğini belirtti. 140 dakikalık uzun sürelere gece yarısı reklam kuşağını değerlendirebilmek amacıyla çıkıldığını hatırlatan Aksoy, "Artık TV kanalları bu reklamsızlıkta saat 12'deki reklam kuşağını kullanamayacağını bildirdiği için 135-140 dakika dizi üretmenin bir gerekçesi de kalmadı. Kanallar üç reklam kuşağı yayınlayacakları için 95 dakika, 100 dakika, 110 dakikalık bölüm üretmeniz yeterli olacak." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa'daki Gibi Devlet Desteği Şart

Yapım maliyetlerinin ülke ekonomisinin gerçeklerine uygun hale getirilmesinin yanı sıra Türk dizilerinin küresel marka değerini koruyabilmesi için kamu desteğinin zorunlu olduğunu savunan Fatih Aksoy, Avrupa ülkelerindeki teşvik modellerine dikkat çekti. Avrupa'da dizi ve film üretim maliyetlerinin yüzde 30 ila 40'ına varan devlet destekleri bulunduğunu hatırlatan Aksoy, Türkiye'de de sektörün rekabet gücünü kaybetmemesi adına acil destek mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini dile getirdi.

İzleyici Alışkanlıkları ve Yurt Dışı Pazarlarda Daralma Uyarısı

Uluslararası sektör araştırmalarına göre Türkiye, dizi ihracatında Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere'nin ardından dünya üçüncüsü konumunda bulunuyor. Ancak sinema ve televizyon eleştirmeni Murat Tolga Şen, mevcut krizin temelinde içerik üretimi ile değişen izleyici profili arasındaki uyumsuzluğun yattığına işaret etti. Özet ve reklamlarla birlikte dört saati bulan yayın akışının hem izleyiciyi hem de yaratıcı ekipleri tükettiğini belirten Şen, dijital alternatiflerin çoğalmasıyla izleyicinin geleneksel ekranlardan uzaklaştığını, televizyon karşısında kalan kitlenin ise alım gücünün düşmesi nedeniyle reklam verenlerin ilgisini kaybettiğini ifade etti. Şen ayrıca, birbirini tekrar eden benzer hikâyeler nedeniyle yurt dışı pazarlarda da Türk dizilerine yönelik izleyici ilgisinin azalabileceği uyarısında bulundu.