TBMM'ye sunulan teklifle birlikte çocuk ceza sisteminde en dikkat çeken değişiklik, hapis cezalarının alt ve üst sınırlarının artırılması oldu. Özellikle "kasten öldürme" ve "neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama" suçlarında; suçun işleniş biçimi, saiki ve çocuğun daha önce kasıtlı bir suçtan mahkumiyetinin bulunması gibi şartlar gözetilerek hakimin takdirine bağlı olarak 15-18 yaş grubuna müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilebilecek. Bu düzenleme ile mevcut ceza indirim mekanizmalarının sınırlandırılması hedefleniyor.
"Suça Sürüklenen Çocuk" Değil, Adli Süreçteki Çocuk
Düzenleme sadece cezaları ağırlaştırmakla kalmıyor, çocuk odaklı bir yaklaşımı da beraberinde getiriyor. Mevzuatta sıkça kullanılan "suça sürüklenen çocuk" ibaresi kaldırılarak yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi getiriliyor. Bu değişiklikle birlikte, masumiyet karinesinin daha güçlü korunması ve çocukların topluma kazandırılmasını merkeze alan bir rehabilitasyon süreci hedefleniyor.
İnfaz Sisteminde Yeni Dönem: Eğitim Evlerine Geçiş Zorlaşıyor
Mevcut infaz sisteminde çocuk hükümlüler cezalarını doğrudan "çocuk eğitim evlerinde" çekebiliyorken, yeni düzenlemeyle bu durum değişiyor. Artık çocuklar cezalarına önce çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. Eğitim evlerine geçiş ise ancak "iyi halli" olduklarının geniş kapsamlı bir heyet raporuyla tescillenmesi şartına bağlanacak.
Ailelerin Sorumluluğu Artıyor
Teklif, ebeveynlerin çocuk üzerindeki gözetim yükümlülüğünü de hukuki bir yaptırıma bağlıyor. "Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali" suçu kapsamında, ebeveynlerin cezaları yarı oranından iki katına kadar artırılabilecek. Ayrıca, silahını özensiz muhafaza ederek çocuğun ele geçirmesine neden olan kişilere 1 ila 3 yıl arasında hapis cezası getiriliyor.
Adli Süreçte Yeni Korumalar Ve Tedbirler
Düzenlemeden öne çıkan diğer kritik başlıklar ise şunlar:
-
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan iddianame düzenlenemeyecek.
-
Kasten öldürme, cinsel istismar, uyuşturucu ticareti ve suç örgütü kurma suçlarında, infaz kurumunda geçirilen sürenin hesaplanmasında uygulanan "bir günün iki gün sayılması" uygulaması kaldırılıyor.
-
Cezai sorumluluğu bulunmayan çocuklar için dijital risklerden korunma, kütüphane ve kitap, çevre temizliği, bağımlılıkla mücadele gibi yeni ıslah edici tedbirler sisteme dahil ediliyor.
-
Kamu davası açılan çocuklarla ilgili Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı eş zamanlı bilgilendirilecek.
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, bu paketin suçla mücadelenin yanı sıra çocukların daha etkin rehabilite edilmesi adına atılmış kritik bir adım olduğunu vurguladı. 18 maddeden oluşan bu teklif, yasalaşması halinde Türk adalet sisteminde çocuk hukuku alanında yeni bir dönemi başlatacak.
