Dijital Müzayedede Keşfedildi, Bilimsel Kanıtlarla Belgelendi
Tarihi eserin iade süreci, Grenoble Alpes Üniversitesinden Djamila Fellague’un yürüttüğü akademik araştırmalarla başladı. Eserin Zeugma kökenli olabileceğine dair verilerin, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletilmesi üzerine uzman ekipler harekete geçti.
Çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu belirlenen panel üzerinde yapılan derinlemesine incelemelerde; mozaikte kullanılan tesseraların (küçük mozaik taşlarının) renk kartelası, geometrik bordür düzeni, antik dönem kesme-sökülme izleri ve kompozisyon üslubu değerlendirildi. Bu teknik analizler sonucunda eserin, 1998 yılında Nizip’te gün yüzüne çıkarılan 9,25 x 13,50 metre boyutlarındaki "Çingene Kızı" (Maenad başı) mozaiğinin yer aldığı büyük taban mozaiğinin koparılan bir parçası olduğu kesin olarak kanıtlandı.
ABD İç Güvenlik Birimi El Koydu
Bakanlık yetkilileri, elde edilen sarsılmaz bilimsel veriler ve kriminolojik delillerle birlikte Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimine (HSI) resmi başvuruda bulundu. Türkiye ile ABD arasında yürürlükte olan ikili kültür varlığı anlaşmalarına atıfta bulunularak esere el konulması talep edildi. Zeugma’nın geçmiş yıllarda maruz kaldığı kaçak kazıların kriminolojik raporları ve 2018 yılında Bowling Green Devlet Üniversitesinden iade alınan 12 parçanın yarattığı hukuki emsal, Türkiye’nin elini güçlendirdi. Amerikan makamlarının soruşturmayı tamamlamasıyla mozaik panel, Türkiye'nin Chicago Başkonsolosluğuna teslim edildi.
Kamu Kaynağı Harcanmadan Evine Getirildi
Uluslararası iş birliği ve lojistik koordinasyon sayesinde, kamu kaynağından hiçbir harcama yapılmadan Turkish Cargo sponsorluğunda Türkiye'ye getirilen tarihi mozaik panel, ilk aşamada Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesine teslim edildi. Gerekli konservasyon ve tescil işlemlerinin tamamlanmasının ardından panel, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’ne nakledilerek asırlardır ayrı kaldığı ana gövdeyle ve "Çingene Kızı" ile yeniden buluşturulacak.
Bakan Ersoy: Mirasımıza Sahip Çıkmaya Devam Edeceğiz
Gelişmeyi sosyal medya hesabı üzerinden duyuran Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, şu kararlı mesajı paylaştı:
Kültür Varlıkları Koruma Deklarasyonu: "Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sonuna kadar sürmeye, medeniyet mirasımıza kararlılıkla sahip çıkmaya devam edeceğiz. Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimine, Chicago Başkonsolosluğumuza ve Turkish Cargo’ya teşekkür ediyorum."
