Avrupa Birliği, dünya genelinde milyarlarca kullanıcısı bulunan Instagram ve Facebook platformlarının tasarım özelliklerini mercek altına alarak tarihi bir karara imza atmaya hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu tarafından yapılan resmi açıklamalara göre, Meta bünyesinde faaliyet gösteren bu platformların kullanıcıları ekranda daha uzun süre tutmak amacıyla tasarladığı sistemler Dijital Hizmetler Yasası kapsamında ciddi bir ihlal oluşturuyor. Özellikle otomatik oynatma, sonsuz kaydırma ve yapay zeka destekli kişiselleştirilmiş içerik önerileri gibi uygulamaların, kullanıcıların platformdan kopmasını neredeyse imkansız hale getirdiği ve bu durumun tehlikeli bir bağımlılık riski yarattığı vurgulanıyor. Komisyonun ön bulguları, teknoloji devinin söz konusu tasarım mimarisini acilen değiştirmesi gerektiğine işaret ederken, aksi bir senaryoda şirketi tarihin en büyük para cezalarından birinin beklediği ifade ediliyor.
Sonsuz Kaydırma Ve Otomatik Oynatma Özellikleri Hedefte
Avrupa Komisyonu uzmanları, Meta şirketinin mevcut tasarım özelliklerinin yol açabileceği psikolojik ve sosyal riskleri yeterince değerlendirmediği görüşünü savunuyor. Şirketin bugüne kadar sunduğu ekran süresi yönetimi gibi önlemlerin sorunu çözmekte son derece yetersiz kaldığı belirtiliyor. Kullanıcıların ekran süresini sınırlamaya yönelik araçları çok kolay bir şekilde devre dışı bırakabildiği ve ebeveyn denetimi özelliklerinin etkili bir biçimde kullanılabilmesi için ciddi bir teknik bilgi ile zamana ihtiyaç duyulduğu aktarılıyor. Bu doğrultuda Avrupa Birliği, Meta'dan otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma özelliklerini varsayılan ayar olarak tamamen kapatmasını talep ediyor. Ayrıca, kullanıcıların gerçekten dinlenmesini sağlayacak etkili ekran molalarının sunulması ve içerik öneri algoritmalarının sadece etkileşimi artırma odaklı olmaktan çıkarılarak daha sağlıklı bir yapıya kavuşturulması isteniyor. Komisyonun bu net mesajı, kullanıcıları sürekli ekrana kilitleyen agresif tasarım anlayışının artık Avrupa sınırları içerisinde kabul görmeyeceğini açıkça ortaya koyuyor.
Meta Suçlamaları Reddetti
Avrupa Komisyonu'nun sert ön değerlendirmelerine teknoloji devi Meta'dan itiraz gecikmedi. Şirket sözcüsü Ben Walters, hazırlanan rapordaki bulgulara katılmadıklarını belirterek, özellikle genç kullanıcıları korumak adına attıkları adımların göz ardı edildiğini savundu. Walters, soruşturma süreci devam ederken devreye soktukları Genç Hesapları özelliği sayesinde gençlerin otomatik olarak ek koruma kalkanlarına sahip olduğunu hatırlattı. Ebeveynlerin gece saatlerinde Instagram erişimini engelleyebildiğini ve günlük kullanım süresini 15 dakika ile sınırlandırabildiğini ifade eden Meta cephesi, suçlamaların yersiz olduğunu öne sürüyor. Ancak Avrupa Birliği teknoloji şefi Henna Virkkunen, mevcut tasarımın fazlasıyla bağımlılık yaptığını ve kesinlikle değiştirilmesi gerektiğini vurgulayarak geri adım atmayacaklarının sinyalini verdi. Virkkunen, Meta'nın ya tasarımı değiştireceğini ya da kurallara uyumsuzluk kararıyla yüzleşeceğini dile getirdi. Sürecin sonunda Meta'nın kuralları ihlal ettiğine hükmedilmesi halinde, şirketin küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sı oranında bir cezaya çarptırılabileceği belirtiliyor. Şirketin 2025 yılını 200 milyar 97 milyon dolar toplam ciroyla kapattığı göz önüne alındığında, olası cezanın 12 milyar dolar gibi astronomik bir rakama ulaşabileceği hesaplanıyor.
