Avrupa Birliği (AB) üyesi 5 ülke, iltica başvuruları reddedilen ancak ülkelerine geri gönderilemeyen göçmenlerin üçüncü bir ülkeye nakledilmesini öngören kapsamlı bir anlaşmaya imza attı. Avusturya, Almanya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda'nın katıldığı girişim kapsamında, Ruanda'da ortak bir geri gönderme merkezinin kurulması ve projenin 2027 yılında faaliyete geçirilmesi hedefleniyor.
Viyana'da düzenlenen ortak basın toplantısında Avusturya Başbakanı Christian Stocker, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve ilgili ülkelerin bakanları projenin ayrıntılarını kamuoyuyla paylaştı.
Tarihi Bir Paradigma Değişimi
Avusturya Başbakanı Christian Stocker, "Uygulayıcılar Grubu" olarak adlandırılan 5 ülkenin bu konuda uzlaşmaya vardığını belirterek girişimi Avrupa'nın göç politikasında "tarihi bir paradigma değişimi" olarak nitelendirdi.
Stocker, AB'de kalma hakkı bulunmayan kişilerin sınır dışı edilememesinin iltica sisteminin işleyişini zedelediğini vurgulayarak temel amaçlarının; reddedilen başvuruların ardından geri gönderme süreçlerini işletmek, insan kaçakçılığıyla mücadele etmek ve düzensiz göçün ülkeler üzerindeki baskısını azaltmak olduğunu ifade etti. Ruanda ile resmi müzakerelerin başlayacağını belirten Stocker, merkezin maliyetinin yalnızca ekonomik bir perspektifle değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizdi.
Gönderilen Kişilere Üç Seçenek Sunulacak
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Avrupa dışında ilk kez böyle bir geri gönderme merkezinin kurulacağını ve projenin düzensiz göçle mücadelede kritik sonuçlar doğuracağını söyledi.
Ruanda İçişleri Bakanı Vincent Biruta ise ülkesinin yasal kalış hakkı bulunmayan kişilere yeni bir başlangıç imkanı sunacağını belirterek merkeze gönderilecek kişilere şu üç seçeneğin sunulacağını açıkladı:
-
Kendi tercihlerine göre ülkelerine gönüllü dönmek,
-
Ruanda toplumuna uyum sağlamak,
-
Yasal oturum hakkına sahip oldukları başka bir ülkeye yerleşmek.
Biruta, süreç boyunca Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) gibi uluslararası kuruluşların devreye sokulacağını ve bağımsız bir denetim mekanizmasının oluşturulacağını kaydetti. Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt ise bu modelin, İngiltere'nin geçmişte uygulamaya çalıştığı ve iltica başvurularının üçüncü ülkelerde değerlendirilmesini öngören plandan farklı olduğunu; yeni girişimin yalnızca iltica süreçlerini tamamlamış ve itiraz haklarını tüketmiş kişileri kapsadığını vurguladı.
İnsan Hakları Örgütlerinden Sert Tepki
Ruanda'da geri gönderme merkezi kurulmasına yönelik plan, uluslararası insan hakları örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çekti.
-
Uluslararası Af Örgütü: Girişimin geçmişteki hataları tekrarlayabileceğini belirten örgüt, insanların daha önce hiç gitmedikleri ve hiçbir bağlarının bulunmadığı bir ülkeye gönderilmesinin sorumsuzluk olduğunu ifade ederek Avrupa ülkelerine plandan vazgeçme çağrısında bulundu.
-
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW): Kıdemli Araştırmacı Clementine de Montjoye, Ruanda'nın insan hakları siciline dikkat çekerek gönderilecek kişilerin keyfi gözaltı, kötü muamele ve başka ülkelere hukuka aykırı şekilde sınır dışı edilme riskiyle karşılaşabileceğini belirtti.
-
Protestolar: Basın toplantısının düzenlendiği Başbakanlık binası önünde toplanan göstericiler de planı protesto etti.
Toplantıda yer alan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri Barham Salih ise iltica süreçlerinin adil, etkili ve güvenilir şekilde yürütülmesi gerektiğini belirterek kurulacak merkezin uluslararası insan hakları hukukuna uygun olması ve BMMYK standartlarının korunması için danışmanlık desteği sağlayacaklarını bildirdi.




