Dijitalleşen iş dünyasında mesai saatlerinin belirsizleşmesi ve çalışanların dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi, yargı tarafından mercek altına alındı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), milyonlarca işçi ve işvereni doğrudan ilgilendiren, akıllı telefonlar üzerinden kurulan kurumsal iletişimin hukuki boyutunu netleştiren emsal bir karara imza attı. Mahkeme, mesai saatleri dışında akıllı telefon uygulamaları üzerinden gelen iş emirlerini fiili çalışmanın devamı olarak kabul etti.
Sohbet Gruplarından Gelen İş Emirleri Mahkemeye Taşındı
Müessif bir iş hukuku ihtilafı sonucunda İstanbul BAM 31. Hukuk Dairesi’ne taşınan davada, bir işverenin resmi çalışma saatleri sonrasında oluşturulan dijital gruplar ve mesajlaşma hatları üzerinden personeline düzenli olarak iş emri, rapor talebi ve lojistik talimatlar ilettiği saptandı. Davacı işçinin hak mahrumiyeti iddialarını inceleyen yüksek mahkeme, mesai bitiminin ardından gönderilen bu tarz iletilerin işçinin üzerinde ek bir psikolojik ve fiziksel iş yükü oluşturduğuna, anayasal bir hak olan "dinlenme vaktini" açıkça ihlal ettiğine hükmetti.
Gerekçe: Mesajı Cevaplamak İşin Fiilen Devam Etmesidir
İstanbul BAM 31. Hukuk Dairesi tarafından yayımlanan Esas No: 2022/2140 sayılı kararın gerekçesinde, dijital iletişimin iş akdinin bir parçası haline dönüştüğü tespiti yapıldı. Yargı kararının en kritik hukuki dayanağını ise şu ifadeler oluşturdu:
"İşçinin mesai saatleri dışında telefonuna gelen iş talimatlarını takip etmek durumunda kalması, gelen mesajları incelemesi ve bunlara kurumsal olarak cevap verme zorunluluğu hissetmesi; işin sahada ve fiilen devam etmesiyle doğrudan ilişkilidir. Mesai saati bittiği halde işle ilgili mesaj dalgasına maruz kalan ve iş organizasyonunun içinde tutulan işçi, hukuken çalışmaya devam ediyor varsayılacaktır. Bu yazışmalar sıradan bir sohbet değil, iş sözleşmesinin devamıdır."
Fazla Mesai Ücreti Ödenmesi Zorunlu Olacak
Yüksek mahkemenin bu tespiti doğrultusunda, mesai saatleri dışındaki dijital iletişim ve talimat süreçleri için işçiye yasal mevzuat uyarınca fazla mesai ücreti ödenmesi karara bağlandı. Hukukçular, bu kararın ardından işverenlerin mesai sonrası mesaj gönderim prosedürlerini yeniden düzenlemek zorunda kalacağını, aksi takdirde geriye dönük mesaj kayıtlarının adli mahkemelerde tescilli birer "fazla çalışma kanıtı" olarak kabul edileceğini vurguluyor. Kararın, çalışma hayatında "dijital dinlenme hakkı" (right to disconnect) kavramının yerleşmesi adına tarihi bir viraj olduğu belirtiliyor.