Avrupa kıtasının savunma sanayisindeki yapısal parçalanmışlığı gidermek, transatlantik güvenlik eksenindeki durumsal değişimleri dengelemek ve bölgesel risk faktörlerine karşı ortak bir savunma kalkanı oluşturmak amacıyla Brüksel koridorlarında makro düzeyde yeni bir kurumsal vizyon tartışmaya açıldı. Avrupa Birliği Komisyonu'nun Savunma ve Uzaydan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius, Belçika'nın başkenti Brüksel'de düzenlenen uluslararası bir strateji oturumunda dikkat çekici bir savunma doktrini paylaştı. Amerika Birleşik Devletleri’nin askeri varlıklarını Avrupa kıtasından aşamalı olarak çekme planının yol açacağı stratejik boşluğun 500 milyar avroluk bir maliyet doğuracağını belirten Kubilius; bu boşluğu doldurmak amacıyla AB üyesi devletlerin yanı sıra Türkiye, İngiltere, Norveç, Ukrayna ve Kanada’nın da katılım sağlayabileceği gönüllülük esasına dayalı bir "Avrupa Savunma Birliği" kurulması çağrısında bulundu.
Kıtanın Karşı Karşıya Olduğu Çok Katmanlı Risk Matrisi
Mevcut statüde Avrupa genelinde 27 ayrı savunma politikası, 27 ayrı askeri bütçe, 27 ulusal ordu ve 27 ayrı ulusal veto mekanizmasının bulunduğuna dikkat çeken Kubilius, bu durumun operasyonel kabiliyeti hantallaştırdığını savundu. Rusya Federasyonu’nun her alanda AB toplamından daha fazla savunma sanayisi üretimi gerçekleştirdiği belgelendi. Alman savunma uzmanlarının teknik raporlarına dayandırılan verilere göre, ABD Silahlı Kuvvetleri'nin Avrupa'dan çekmeyi planladığı büyük ölçekli stratejik sistemlerin ve hızlı tepki güçlerinin yerini Avrupalı unsurlarla doldurmanın mali karşılığının tam 500 milyar avro olduğu hesaplandı.
Kurumsal Öneri: Avrupa Savunma Birliği Ve Katılımcı Aktörler
Kubilius, Ukrayna’nın NATO veya AB entegrasyon süreçlerinin yasal ve bürokratik nedenlerle uzun vadeli bir takvime yayıldığını, ancak kıtanın acil bir savunma koordinasyonuna ihtiyaç duyduğunu beyan etti. Bu doğrultuda, AB anlaşmasının karşılıklı yardım ilkesini düzenleyen 42.7 numaralı maddesi temelinde şekillenecek hükümetler arası yeni bir entegrasyon modeli önerildi.
Kubilius, savunma harcamalarının GSYH içerisindeki payının %3,5 oranına tırmandırılması halinde 2035 yılına kadar toplamda 7 trilyon avroluk bir bütçe havuzunun oluşacağını, bu kaynağın da 500 milyar avroluk stratejik yatırım ihtiyacını rahatlıkla karşılayacağını hesapladı.
Dört Aşamalı Kurumsal İlerleme Takvimi
AB Savunma ve Uzay Komiseri Kubilius, yeni askeri gücün ve karar alma mekanizmalarının hayata geçirilebilmesi amacıyla kurumsal bir yol haritası çizdi. Önerilen idari gelişim kronolojisi resmi bültenlere şu şekilde yansıdı:
-
Birinci Aşama: Kıtanın hızlı karar alma refleksini artırmak amacıyla gayriresmi bir "Avrupa Güvenlik Konseyi" tarzı liderlik mekanizmasının kurulması.
-
İkinci Aşama: Katılımcı devletler arasında bağlayıcılığı olan hükümetler arası resmi bir kurumsal anlaşmayla Avrupa Savunma Birliği'nin tescil edilmesi.
-
Üçüncü Aşama: Sahada aktif askeri ve lojistik tecrübesi bulunan Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nin bu birliğe resmi olarak entegre edilmesi.
-
Dördüncü Aşama: Gayriresmi kurulan yapının hukuki olarak resmi statüye kavuşturulması ve 500 milyar avroluk bütçe ile 100 bin askerden oluşacak Hızlı Tepki Gücü projelerinin tamamlanması.
NATO İle Stratejik Entegrasyon Ve Türkiye’nin Rolü
Strateji uzmanları, Avrupa Komisyonu’nun bu hamleyle Türkiye gibi bölgenin en büyük konvensiyonel askeri gücüne ve savunma sanayisi ekosistemine sahip bir aktörünü Avrupa'nın koruma şemsiyesine dahil etmek istediğini tahlil etmektedir. Yeni kurulacak örgütün NATO’nun bir alternatifi olmayacağı, bilakis Kuzey Atlantik İttifakı ile %100 uyumlu ve çok güçlü bir kurumsal iş birliği içerisinde faaliyet yürüteceği tescillenmiştir.