İdare hukukunun emredici hükümleri, mahalli idarelerin mülkiyet haklarının anayasal kalkanları ve kültür varlıklarının mazbut vakıf statülerine matuf kriminolojik tahrifat denetimleri kapsamında, megakent İstanbul’da düzeyde bir idari yargı kırılması tescil edildi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki Vakıflar Genel Müdürlüğü arasında derin bir mülkiyet çatışmasına sahne olan tarihi Yerebatan Sarnıcı hakkında, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 8. İdare Dava Dairesi tarafından yürütmeyi durdurma kararı ihdas edildi.
İki Kurum Arasındaki Vakfiye Ve Tapu Sörveyi Yarışı
Tarihsel sürece matuf adli kroniklere göre; Yerebatan Sarnıcı, 7 Nisan 2026 tarihinde İBB envanterinden resen düşürülerek 5737 Sayılı Vakıflar Kanunu gerekçe gösterilerek Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil ettirilmişti. İBB idaresinin bu işleme karşı hızlıca yargı kalkanını devreye sokmasının ardından, 8 Mayıs 2026 tarihinde ilk derece mahkemesi olan İstanbul 8. İdare Mahkemesi, tahliyeye ilişkin yürütmeyi durdurma yönünde bir karar ihdas etse de müteakip süreçte genel müdürlüğün itirazıyla bu talebi oy birliğiyle reddetmişti.
Vakıflar Genel Müdürlüğü avukatlarının de jure savunmalarında; 5737 Sayılı Kanun’un 30. Maddesi uyarınca geçmişi vakıf olan kültür varlıklarının mazbut vakıflara devredilmesinin yasal bir zorunluluk olduğunu, bu işlemin idari bir takdire değil; tarihi haritalar, vakfiye kayıtları ve kadastro belgeleri gibi rasyonel verilere dayandığını mütalaa etmişti. Bu reddin ardından takvimler 2 Haziran 2026 tarihini gösterdiğinde sarnıç, gönderilen tahliye müzakeresi neticesinde fiilen boşaltılarak Vakıflar Genel Müdürlüğü de facto kontrolüne devredilmişti.
İstinaf Eşiğinde İBB Lehine Çıkan Karar
Tahliye ve devir işlemlerinin fiziken tamamlanmasını takiben İBB Hukuk Mavirliği, yürütmenin durdurulması talebinin reddine karşı bir üst yargı mercii konumundaki İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’ne (İstinaf) proaktif bir itiraz başvurusunda bulundu. Dosyadaki mülkiyet hak hak edişlerini ve kamu yararı rasyolarını yeniden sörvey eden Bölge İdare Mahkemesi 8. İdare Dava Dairesi, alt mahkemenin kararını tahrif ederek telafisi güç veya imkansız zararların doğabileceği ölçülülük ilkesi dairesinde yürütmenin durdurulmasına hükmetti.
Bu kararla birlikte, Yerebatan Sarnıcı’nın Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil edilmesine ve alanın idari idaresine matuf işlemler nihai hukuki karar kesinleşinceye kadar de facto durdurulmuş oldu. Hukuk analistleri, istinaf dairesinin verdiği bu kararın, tarihi yarımadadaki diğer belediye mülklerinin devir sörveyleri için de rasyonel bir içtihat kalkanı oluşturabileceğini belirtmektedir.