Küresel teknoloji savaşlarında yeni ve tehlikeli bir cephe açıldı. Amerika Birleşik Devletleri hükümeti, İran'a yönelik askeri müdahalelerde ve Venezuela'daki Maduro operasyonunda aktif olarak kullanıldığı iddia edilen yeni nesil yapay zeka modellerine küresel çapta bir kısıtlama getirdi. Anthropic şirketi tarafından geliştirilen ve piyasanın devleri OpenAI ve Google'a en büyük rakip olarak gösterilen Claude Mythos 5 ve Fable 5, kamuoyuna tanıtılmasından sadece birkaç gün sonra ABD dışındaki tüm kullanıcılara kapatıldı. Şirketin resmi internet sitesinden yapılan açıklamada, "çok güçlü" olarak tanımlanan Fable 5 modelinin yabancı uyruklu kişiler tarafından kullanımının yasaklandığı ve her iki sürümün de uluslararası müşteriler için mecburi olarak devre dışı bırakıldığı kamuoyuna duyuruldu.
Jailbreak Endişesi Kararı Hızlandırdı
Alınan bu şok ambargo kararının ardında yatan temel nedenin "ulusal güvenlik" olduğu belirtilse de, ABD makamlarının şirkete spesifik bir gerekçe sunmadığı öğrenildi. Anthropic yönetimi, hükümet yetkililerinin Fable 5 modelindeki güvenlik duvarlarını aşmaya yarayan özel bir 'jailbreak' (kısıtlamaları kaldırma) yöntemi keşfettiklerine inandıklarını aktardı. Kötü niyetli kişilerin hassas devlet bilgilerine erişmesine veya sistemdeki engellenmiş tehlikeli özellikleri aktif hale getirmesine olanak tanıyan bu yöntemin, kararda başrol oynadığı düşünülüyor. Şirket yetkilileri, söz konusu açığın aslında diğer halka açık yapay zeka modellerinde de bulunduğunu ve mevcut savunma sistemleriyle atlatılabileceğini savunsa da, ABD hükümeti teknolojik sızıntı konusunda risk almamayı tercih etti.
Siber Saldırı Yetenekleri Korkutucu Boyutta
Sistemin hükümet kanadında neden bu kadar büyük bir paniğe yol açtığının cevabı ise Birleşik Krallık'ta yapılan testlerde ortaya çıktı. İngiltere hükümetine bağlı Yapay Zeka Güvenlik Enstitüsü'nün gerçekleştirdiği bağımsız testlerde, Claude Fable 5'in mevcut siber savunma sistemlerini yüzde 73 gibi ürkütücü bir oranla aşabildiği tespit edildi. Firmanın piyasaya sürmeden önce "yayınlanamayacak kadar güçlü" uyarısı yaptığı modelin, bilgisayar sistemlerini hackleme konusundaki bu üstün yeteneği finans, teknoloji ve devlet kademelerinde derin endişelere neden oldu. Konuyu BBC'ye değerlendiren İngiltere Queen Mary Üniversitesi Sorumlu Yapay Zeka Profesörü Gina Neff, kısıtlama kararının yapay zeka gelişimini olumsuz etkileyebileceğini belirterek, hızla ilerleyen bu sektörde insanlığın şu an tamamen "bilinmeyen bir alanda" olduğunu vurguladı.
Avrupa Birliği'nden Tepki, Pentagon İle Yargı Krizi
ABD'nin tek taraflı kısıtlama adımı, uluslararası arenada ve iç siyasette dengeleri değiştirdi. Haziran ayında sisteme erişim sağlayan Avrupa Birliği yetkilileri, yaşanan son krizin ardından "Avrupa'nın teknolojik egemenlik ihtiyacını" bir kez daha ve daha yüksek sesle dile getirmeye başladı. Avrupa Komisyonu, Anthropic'in kararını yakından takip ettiklerini açıkladı.
Öte yandan Anthropic, ABD iç siyasetinde Donald Trump yönetiminin de açık hedefi haline geldi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in söz konusu programı "tedarik zinciri riski" olarak etiketlemesi, ABD tarihinde bir ilk olarak kayıtlara geçti. Bu ağır tanımlama ve yaptırım kararları üzerine yargıya başvuran şirket, Pentagon'a dava açtı. Davaya bakan ABD'li bir yargıç, Pentagon'un direktifinin şu an için uygulanamayacağına hükmederek yürütmeyi durdurdu. Bu kritik yargı kararıyla birlikte, hukuki süreç sonuçlanana kadar ABD ordusu ve hükümet kurumlarıyla çalışan kuruluşların Anthropic'in yapay zeka araçlarını kullanmaya devam edebileceği kesinleşti.