Kamu maliyesinin emredici de jure hükümleri, dolaylı vergi benzeri rasyonel yükümlülük kalkanları ve kriminolojik obezite risklerine karşı geliştirilen koruyucu sağlık politikaları kapsamında, Türkiye perakende pazarında makro düzeyde bir fiyatlama trafiği tescil edildi. Sağlık Bakanlığı tarafından teknik altyapısı tamamlanma aşamasına getirilen yeni yasa taslağı uyarınca, ambalajlı gıda sektörü ile tütün endüstrisini doğrudan etkileyecek "Sağlıklı Hayata Katkı Fonu" de jure olarak hayata geçiriliyor. Çocuklar ve gençler başta olmak üzere sivil toplumda de facto sağlıklı beslenme habitusunu yerleştirmeyi amaçlayan taslak, tüketici sepetinde örtülü bir zam matrisi oluşturmaya elverişli parametreler barındırıyor.
Şeker Ve Atıştırmalık Gruplarında Kademeli Mali Kalkan Rasyosu
Geliştirilen mali algoritmaya göre; market raflarında satılan şekerli içeceklerden, ihtiva ettikleri şeker yoğunluğuna göre 100 mililitrede 1 TL’den başlayıp 5 TL’ye kadar yükselen de jure fon kesintisi senkronize edilecek. Sosyal tüketim ağında geniş yer tutan ambalajlı atıştırmalık ürünlerin satış fiyatı üzerinden yüzde 20 oranında fon payı alınması tescillenirken, kamu sağlığı açısından yüksek kriminolojik risk barındıran nişasta bazlı şeker içerikli ürünlerde bu rasyolar iki katına çıkarılabilecek. NBŞ içerikli içeceklerde litre/hacim bazlı fon payı 10 TL’ye, atıştırmalıklarda ise de facto olarak yüzde 40 seviyesine kadar esnetilebilecek.
Tütün ve mamulleri grubunda ise paketli ürün endeksinden kutu başına 20 TL, açık tütün segmentinde ise kilogram başına 100 TL sabit mali yükümlülük kesintisi uygulanması yasal taslağa dahil edildi. Söz konusu maktu ve nispi oranları tümevarım yöntemiyle yarısına kadar düşürme veya iki katına kadar artırma hususunda Cumhurbaşkanlığı makamına takdir yetkisi amir kılındı. Bu oranlar, her takvim yılı başında ilan edilen yeniden değerleme oranı rasyosunda otomatik olarak endekslenerek resen güncellenecek.
Kurumlar Vergisinden Muaf Kamu Tüzel Kişiliği
Kurulması planlanan makro fonun sevk ve idaresi; Sağlık, Tarım, Maliye, Ticaret, Aile ve Milli Eğitim bakanlıklarının yardımcı düzeyindeki bürokratlarından teşkil edilecek rasyonel bir kurul eliyle yürütülecek. Fon, de jure olarak kamu tüzel kişiliğini haiz olacak ve kurumlar vergisinden muaf tutulacak. Elde edilen gelir havuzu iktisadi işletme kazancı kapsamında mütalaa edilmeyeceği gibi, fona de facto bağış ve yardımda bulunan mükelleflerin bu harcamaları gelir ve kurumlar vergisi matrahından indirilebilecek.
Siber ve fiziki sahada toplanacak devasa bütçe, doğrudan kamu sağlığının tahkimatına tahsis edilecek. Fon bütçesinden; okullardaki sağlıklı beslenme programlarının finanse edilmesi, obezite ve ağız-diş sağlığı tarama sörveyleri, kantin denetim destekleri ve gıda endüstrisinde şeker azaltımına yönelik siber AR-GE projeleri fonlanacak. Ayrıca yerel yönetimlerin park, yürüyüş parkurları ve açık spor kompleksleri yatırımları ile kapalı alan tütün denetim mekanizmaları ve tıbbi donanım tedarik süreçleri de bu kaynak kalkanından ex officio karşılanacak.