Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü, Dünya Mülteciler Günü kapsamında küresel basın hareketliliğine dair çarpıcı veriler içeren yeni raporunu kamuoyuyla paylaştı. Son 5 yılda dünyada mesleğini yapabilmek adına ülkesini terk etmek zorunda kalan medya mensuplarının sayısının hızla arttığına dikkat çekilen raporda, Türkiye'ye dair veriler de ön plana çıktı. Türkiye, çatışma bölgelerinden kaçan yabancı gazeteciler için bir merkez olurken, yerel basın mensuplarının ise dışarıya yöneldiği bir tablo sergiliyor.
5 Yılda Sürgüne Zorlayan Ülke Sayısı İki Katına Çıktı
RSF International'ın yardım ofisi verilerinden derlenen küresel raporda, dünya genelinde basın özgürlüğü ve gazeteci güvenliği alanında yaşanan gerileme şu verilerle gözler önüne serildi: Dünya genelinde en az 65 ülkede en az bir gazeteci mesleki faaliyetleri nedeniyle yer değiştirmek zorunda kaldı. Bu ülkelerin 20'sinde ise en az 10 gazeteci sınırların dışına çıktı. Gazetecilerin ayrılmak zorunda kaldığı kriz bölgelerindeki ülke sayısı son 5 yılda iki katına çıkarak 2021'deki 19 seviyesinden 2025 yılı itibarıyla 40'a yükseldi. Aynı dönemde RSF’den doğrudan güvenlik ve barınma yardımı alan sürgün durumdaki gazeteci sayısı 2021'de 235 iken, 2025'te 243'e ulaştı. Raporda, geçici sığınak bulunan Pakistan ve Mısır gibi ülkelerde de vize yenilememe ve güvenlik risklerinin sürdüğü, örneğin Pakistan'da en az 50 Afgan gazetecinin yasal zorluklar yaşadığı aktarıldı.
Türkiye: Bölgesel Sığınak Merkezi
Raporda yer alan en dikkat çekici analizlerden biri Türkiye üzerine oldu. Türkiye'nin, coğrafi konumu ve bölgesel dengeler sebebiyle çatışma alanlarında mesleğini icra edemeyen yabancı gazeteciler için önemli bir istasyon ve güvenli liman işlevi gördüğü belirtildi:
"Mülteciler ve sığınmacılar için bölgesel bir geçiş ve yerleşim merkezi olan Türkiye'ye, 2021 yılından bu yana Afganistan, Filistin ve Suriye gibi çatışma bölgelerinden kaçarak gelen en az 46 yabancı gazeteci yerleşti ve mesleki faaliyetlerini korumaya çalıştı."
Bağımsız Çalışma Zorluğu Ve Yurt Dışına Yönelim
RSF’nin yardım programı verileri, madalyonun diğer yüzünü de ortaya koydu. Türkiye'de yabancı medya mensuplarına alan açılırken, yerel ölçekte görev yapan basın mensuplarının karşılaştığı zorluklar raporda şu şekilde özetlendi: Ülke içerisindeki yerel gazetecilerin yaptıkları haberler, röportajlar ve paylaşımlar nedeniyle adli makamlarca yürütülen soruşturma ve yargılama süreçleriyle karşılaşmaya devam ettikleri vurgulandı. Türkiye'deki gazeteciler için tamamen bağımsız bir şekilde çalışma yürütmenin büyük bir zorluk barındırdığı ifade edilen raporda, 2021 ile 2025 yılları arasında adli süreçler ve mesleki baskılar nedeniyle en az 10 yerel gazetecinin yurt dışına gitmek durumunda kaldığı bilgisi paylaşıldı.