Yükseköğretim sisteminde köklü değişiklikler öngören 28 maddelik kapsamlı kanun teklifi, AK Parti milletvekilleri tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu. Hem öğrencilere geri dönüş kapısı aralayan hem de akademik etik ihlallerine karşı sert yaptırımlar getiren teklif, eğitim dünyasında geniş yankı uyandırdı.
Binlerce Öğrenci İçin "Geri Dönüş" Umudu
Yeni düzenleme, 1 Temmuz 2022 tarihinden itibaren çeşitli nedenlerle üniversite ile ilişiği kesilen veya üniversiteyi kazandığı halde kayıt yaptırmayan adaylara büyük bir fırsat sunuyor. 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren ders başı yapabilecek olan öğrenciler, aftan yararlanarak eğitimlerine kaldıkları yerden devam edebilecekler.
-
Kapsam: Ön lisans, lisans ve lisansüstü (yüksek lisans, doktora) düzeyindeki tüm öğrencileri kapsıyor.
-
İstisnalar: Terör örgütleriyle iltisakı bulunanlar ile kasten öldürme, cinsel saldırı, çocuk istismarı, uyuşturucu ticareti ve intihal gibi ağır suçlardan hüküm giyenler af kapsamı dışında tutulacak.
-
Akademik Kolaylık: Aftan yararlanan öğrencilere puanları yettiği takdirde alan değiştirme veya farklı programlara yatay geçiş yapma imkânı da sağlanıyor.
Akademik Sahteciliğe "Sıfır Tolerans"
Teklifin en dikkat çeken yönlerinden biri, akademik dünyadaki "parayla tez yazdırma" veya "başkasına yayın hazırlatma" gibi etik dışı uygulamalara karşı getirilen ağır cezai yaptırımlar.
-
Başkasına tez, makale veya kitap yazdırarak akademik unvan alan veya mezun olan kişilerin unvanları iptal edilecek ve bu kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak.
-
Bu çalışmaları hazırlayan veya bu sürece aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Eğer bu fiil bir "meslek" haline getirilmişse, ceza miktarı 20 bin güne kadar çıkabilecek.
Vakıf Üniversitelerine Sıkı Denetim
Düzenleme ile vakıf üniversiteleri üzerindeki denetim mekanizmaları da güçlendiriliyor. Mevzuata aykırı faaliyet gösteren kurumlar için uyarıdan faaliyet izninin kaldırılmasına kadar uzanan yaptırımlar netleştirildi. Özellikle mali yapısı bozulan vakıf üniversitelerinin öğrencilerini korumak amacıyla "garantör üniversite" sistemine devri hızlandırılıyor.
Yurt Dışında "Yerleşke" Yetkisi
Teklifle devlet üniversitelerine Cumhurbaşkanı kararı ile yurt dışında yerleşke, akademik birim ve program açma yetkisi veriliyor. Ayrıca akademik kadrolarda istihdam edilecek öğretim elemanları için "güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması" şartı getirilerek, üniversitelerin güvenlik süreçleri standart hale getiriliyor.
Özlem Zengin tarafından "bir başlangıç" olarak nitelendirilen bu düzenlemenin, önümüzdeki ekim ayında yeni adımlarla desteklenmesi bekleniyor. Öğrencilerin başvuru süreçlerine dair usul ve esaslar ise YÖK tarafından belirlenecek.