Türkiye Büyük Millet Meclisi Milli Savunma Komisyonu, Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin özlük haklarını, disiplin mevzuatını, idari yargı kararlarının icra metotlarını ve sözleşmeli personelin sivil bürokrasiye geçiş lojistiğini düzenleyen "Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi" gündemiyle toplandı. Komisyon oturumunda söz alan Cumhuriyet Halk Partisi Kayseri Milletvekili Aşkın Genç; yasa taslağının çalışma hakkı, hukuk güvenliği, idare hukuku evrenselliği ve liyakat ilkeleri ekseninde makro düzeyde yapısal sorunlar barındırdığını masaya sürdü. Komisyonda sunduğu tüzüksel şerhlerde özellikle Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının tam anlamıyla içselleştirilmediğini ve idari mahkeme kararlarının "kesinleşme" şartına bağlanarak durumsal olarak etkisiz bırakıldığını iddia eden Genç, kamuda istihdam modelinin genişletilmesini teklif etti.
Diş Hekimi Subayların Meslek İcra Yasakları Ve Sağlık Sektörü Rasyosu
Kanun teklifinin ikinci maddesinde yer alan ve mecburi yükümlülük sürelerini tamamlamadan Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinden ayrılan tabip ve diş hekimi subaylara yönelik sivil meslek icra kısıtlamalarını eleştiren Aşkın Genç, bu durumun yüksek mahkeme içtihatlarıyla dikey olarak çeliştiğini aktardı.
Anayasa Mahkemesi’nin geçmiş dönemde bu kısıtlamayı "ölçüsüz" bularak iptal ettiğini hatırlatan Genç, yeni getirilen düzenleme formülünün sadece süre hesaplama takvimini güncellediğini, ancak sivil sahada meslek icrasını engelleme cezasının özünü muhafaza ettiğini bildirdi. Genç, tazminat mekanizmasının ötesinde bir çalışma hakkı engeli getirilmesinin AYM kararlarına kurumsal uyum teşkil etmeyeceğini kaydetti.
Ağız ve diş sağlığı alanında vatandaşların randevu lojistiğinde yaşadığı durumsal aksaklıklara değinen Genç, yetişmiş askeri diş hekimlerinin sivil kamu ve özel sektör ekosisteminden mahrum bırakılmasının toplum sağlığı rasyoları açısından negatif çıktılar doğuracağını savundu.
TSK’dan Ayrılan Subayların Durumsal Göreve İade Kriterleri
Teklifin beşinci maddesinde yer alan ve TSK'dan ayrılan subayların yeniden muvazzaf hizmete tescil edilmesini engelleyen tüzük dilini masaya yatıran CHP'li Genç, metinde geçen "her ne sebeple olursa olsun" ibaresinin idari yargı tekniği açısından sakıncalı olduğunu bildirdi. Subayların kurumsal ayrılış gerekçelerinin kendi isteği, sağlık şartları, ailevi lojistik zorunluluklar veya daha sonra mahkeme kararıyla "hukuka aykırı" olduğu tescillenen hatalı idari işlemler olabileceğine dikkat çeken Genç, tüm bu farklı hukuki statülerin aynı sepet içerisinde cezalandırılmasının adalet rasyolarını zedeleyeceğini paylaştı.
İdari Yargı Kararlarında "Kesinleşme" Şartı Ve Hukuk Devleti Tezi
Yasa teklifinin en hassas maddelerinden biri olarak kabul edilen yedinci madde üzerine dikey eleştiriler yönelten Aşkın Genç, idari mahkemelerin verdiği "göreve iade" ve "yürütmeyi durdurma" kararlarının uygulanmasının, üst mahkeme kesinleşme şerhine bağlanmasının anayasal normları zayıflatacağını ileri sürdü.
Güvenlik soruşturması, arşiv araştırması veya KHK muafiyet maddeleri çerçevesinde göreve iade sonucu doğuran mahkeme kararlarının uygulanmasını kesinleşme takvimine bağlamak, idari yargı denetimini fiilen işlevsiz kılmaktır. Bir yurttaş veya askeri personel dava açıp hukuka aykırılığı tescillettiği halde görevine iade edilmiyorsa, orada haksız işlemin neticeleri durumsal olarak sürdürülüyor demektir. Anayasa'nın yüz otuz sekizinci maddesi uyarınca idare, mahkeme ilamlarını gecikmeksizin ve eksiksiz uygulamak zorundadır.
Sözleşmeli Erbaşlar İle Uzman Erbaşların İstihdam Koordinasyon Matrisi
Tasarının ondördüncü maddesinde öngörülen, görev sürelerini tamamlayan sözleşmeli erbaş ve erlerin sivil kamu kurumlarında memur statüsünde değerlendirilmesi projesini ilkesel olarak doğru bulduklarını belirten Genç, ancak uzman erbaşların bu kamusal kariyer geçiş koridorunun dışında tutulmasının kurumsal bir eksiklik olduğunu kaydetti.
| Yasa Teklifi Komisyon Kodifikasyonu | Düzenlemenin Sektörel / Askeri Etki Alanı | Muhalefet Sözcüsünün İleri Sürdüğü Teknik Eleştiri | Önerilen Kurumsal Mekanizma Ve Revizyon Formülü | Sözlü Sınav / Liyakat Takip Durum Logu |
| 2. Madde | Diş hekimi subayların mecburi hizmet ve ayrılış statüsü. | AYM'nin ölçüsüzlük gerekçesinin karşılanmaması ve meslek yasağı. | Cezai yaptırım yerine mali tazminat rasyolarının işletilmesi. | Kamu sağlığına dikey erişim hakkının korunması tezi. |
| 5. Madde | TSK'dan ayrılan subayların yeniden göreve alınma sınırları. | "Her ne sebeple olursa olsun" ifadesinin muğlaklık barındırması. | Ayrılış nedenlerinin kriminolojik ve hukuki ayrımına gidilmesi. | Şeffaflık logunun artırılması ve şahsi hakların korunması. |
| 7. Madde | İdari yargı kararlarının idarece icra edilme takvimi. | Göreve iade kararlarının kesinleşme şartıyla ötelenmesi şerhi. | İlk derece mahkemesi kararının ivedilikle uygulanması zorunluluğu. | Anayasal yargı denetimi serbestisinin muhafazası. |
| 14. Madde | Sözleşmeli personelin kamu kurumlarında istihdamı. | Uzman erbaşların kapsam dışı bırakılması ve %10 kontenjan sınırı. | Uzman erbaşların da dahil edilmesi, kontenjan rasyosunun artırılması. | Sözlü sınav iptal edilmeli; sicil ve performans nitelik belgesi baz alınmalı. |
Genç, yıllarca sahada bulunmuş, disiplin ve görev tecrübesi resmi nitelik belgeleriyle tescillenmiş askeri personelin kamuya geçiş safhasında yeniden "sözlü sınav" mekanizmasına dahil edilmesinin kamu istihdamında subjektif değerlendirme ve liyakat tartışmalarını dikey yönde tetikleyeceğini deklare etti.