Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek öncülüğünde büyük bir kararlılıkla duyurulan Tasarruf ve Verimlilik Paketi, kamu harcamalarında beklenen freni sağlayamadı. Özellikle vatandaşın kemer sıktığı bir ekonomik konjonktürde, kamudaki lüks ve israf harcamalarının sembolü haline gelen araç filosunun akıbeti büyük bir merak konusuydu. Mayıs 2024 tarihinde yürürlüğe giren ve ekonomik ömrünü tamamlamış ihtiyaç fazlası taşıtların hızla tasfiye edileceğini, yeni alımların ise durdurulacağını öngören paket, aradan geçen süre zarfında adeta kâğıt üzerinde kaldı. Açıklanan resmi bütçe verileri, devletin araç filosunun küçülmek bir yana daha da genişlediğini ve bu genişlemenin faturasının milyarlarca lirayı bulduğunu çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor.
Filo Küçülmedi Aksine Devleşti
Tasarruf genelgesinin kamuoyuna ilk ilan edildiği dönemde resmi kayıtlarda yer alan kamu taşıtı sayısı yüz on bir bin beş yüz doksan dokuz olarak biliniyordu. Getirilen sıkı kısıtlamalara ve satılacağı vadedilen ihtiyaç fazlası araçlara rağmen geride bıraktığımız bir yıllık süreçte tablo tamamen tersine döndü. Haziran 2025 itibarıyla kiralık araçlar hariç tutulduğunda dahi kamuya ait taşıt sayısı yüz yirmi bin sekiz yüz on yediye tırmandı. Bu istatistikler, tasarruf döneminde kamu filosuna net olarak dokuz bin iki yüz on sekiz yepyeni aracın katıldığını doğruluyor. Üstelik harcama trendinin hız kesmeyeceği, 2026 yılı merkezi yönetim bütçesinde planlanan bin altı yüz altmış yedi yeni araç alımı hedefiyle bir kez daha kanıtlanmış oldu.
Alımlara Milyarlar Satışlara Kuruşlar Düştü
Araç sayısındaki bu devasa artış, bütçe harcamalarında da adeta bir karadeliğe dönüştü. Tedbirlerin en sıkı uygulanması beklenen dönemlerde devlet, garajına çektiği yeni taşıtlar için milyarlarca liralık ödenek ayırdı. Genelgenin yayımlanmasını takip eden 2024 yılının haziran ve aralık ayları arasındaki altı aylık kısa dönemde taşıt alımlarına üç milyar yüz dokuz milyon lira harcandı. Bu çılgın harcama ivmesi 2025 yılının tamamında katlanarak altı milyar sekiz yüz kırk yedi milyon liraya ulaştı. 2026 yılının yalnızca ilk beş ayında gerçekleşen yüz on bir milyon altı yüz doksan dört bin liralık ek harcamayla birlikte, tasarruf paketinin açıklandığı günden bu yana taşıt alımları için devletin kasasından toplam on milyar altmış yedi milyon lira buharlaşıp uçtu. Buna karşılık, satılarak ekonomiye kazandırılacağı söylenen ekonomik ömrünü doldurmuş hurda araçlardan elde edilen toplam gelir ise sadece doksan sekiz milyon dokuz yüz doksan bin lirada kalarak devede kulak misali eridi.
Gelirler Giderlerin Binde Üçünde Kaldı
Özellikle içinde bulunduğumuz yılın ilk 5 ayına ait veriler, alım ve satım dengesizliğindeki uçurumu sarsıcı bir biçimde belgeliyor. Ocak ve Mayıs aylarını kapsayan bu dar pencerede yeni araç alımları için 111 milyon liranın üzerinde bir harcama yapılırken, aynı dönemde elden çıkarılan araçların bütçeye katkısı trajik bir şekilde 302 lirada kaldı. Başka bir deyişle, satıştan elde edilen gelirler, aynı dönemde lüks ve yeni araçlara yatırılan paranın yalnızca binde üçü seviyesine ulaşabildi. Elden çıkarılan taşıtların kullanım dışı kalmış hurdalardan ibaret olması, vitrindeki lüks araçların garajlarda tutulmaya devam edildiği yönündeki eleştirileri daha da güçlendirdi.
Lastik Ve Yedek Parça Giderleri De Zirveyi Gördü
Kamunun taşıt faturası yalnızca yeni araç alımlarıyla sınırlı kalmadı. Büyüyen filonun bakım, onarım ve yürütme maliyetleri de bütçede derin yaralar açmaya devam ediyor. Araçların yolda kalmaması için yapılan yedek parça ve lastik alımları dudak uçuklatan seviyelere ulaştı. Belirtilen dönemin ilk beş ayında seksen dört milyon sekiz yüz bin lira olan taşıt lastiği faturası, kısa sürede yüz on yedi milyon iki yüz bin liraya fırladı. Benzer bir fırlayış yedek parça giderlerinde de yaşanarak 41 milyon 200 bin liralık fatura 58 milyon liraya yükseldi. Vatandaşın mutfağında hissettiği ekonomik daralmaya karşın, kamunun taşıt harcamalarındaki bu durdurulamaz yükseliş, tasarruf kelimesinin sadece dar gelirli için geçerli bir kavram olduğu gerçeğini bir kez daha hafızalara kazıdı.