İstanbul ve çevresini etkilemesi beklenen beklenen büyük Marmara depremine dair bilim dünyasında tartışmalar sürerken, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nden Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu’ndan kritik bir uyarı geldi. Prof. Dr. Kutoğlu, deprem hazırlıklarının rehavete kapılmadan, 7.5 büyüklüğündeki bir sarsıntı senaryosu baz alınarak yapılması gerektiğini vurguladı.
Rehavete Kapılmak Büyük Bir Hata
Deprem büyüklüğü konusunda yapılan düşük tahminlerin toplumda ve karar vericilerde yanlış bir rehavet oluşturabileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Kutoğlu, şunları kaydetti: "Yer bilimlerinde hiçbir tahmin yüzde yüz kesinlik taşımaz. Ancak deprem hazırlığı, 'en kötü senaryoya' göre planlanmalıdır. 6 veya 7 büyüklüğünde bir deprem beklentisiyle hareket edip, daha büyük bir sarsıntıyla karşılaşırsak, bunun faturası çok ağır olur. Hazırlıklarımızı 7.5 büyüklüğüne göre yapmalıyız ki, olası büyük acıların önüne geçebilelim."
Sürünen Faylara Aldanmayın
Marmara Denizi içerisindeki fayların durumuyla ilgili bazı çalışmalarda, fayın orta segmentinin "sürünen" yapıda olduğu ve büyük deprem üretmeyeceği iddialarını da değerlendiren Kutoğlu, bu görüşe karşı çıktı:
-
Fiziksel Gerçek: Yüzeyde sürünüyor gibi görünen fayların, onlarca kilometre derinlikte kilitli olabileceğine dikkat çeken Kutoğlu, "Marmara bölgesinde yıllık 2-3 santimetrelik bir hareket hızı varken, bazı kesimlerde bu hız 1 santimetreye düşüyor. Bu 'açık', fayın derinlerde kilitli olduğunu ve enerji biriktirdiğini gösteriyor. Sürünen faylar deprem üretmez demek büyük bir yanılgıdır," ifadelerini kullandı.
Depremler Batıdan Doğuya Göç Ediyor
Alman bilim insanlarının Marmara Denizi'ndeki depremlerin batıdan doğuya doğru ilerlediği yönündeki teorisini hatırlatan Kutoğlu, bu "göç karakteristiğinin" kırmızı segment olarak adlandırılan kritik bölgeye doğru bir enerji aktarımı olduğunu belirtti. Eğer bu teori doğrulanırsa, kilitli olan fay segmentlerinin 7’den büyük bir sarsıntı üretme potansiyelinin oldukça yüksek olduğunun altını çizdi.
İstanbul İçin Sıcak Bölge Uyarısı
Kendi geliştirdiği yazılım üzerinden muhtemel bir deprem senaryosunu analiz eden Kutoğlu, riskli bölgelere dair de şu bilgileri verdi: "7.5 büyüklüğünde bir depremde, sarsıntı İzmir ve İç Anadolu'ya kadar hissedilebilir ancak asıl yıkıcı etki İstanbul'un Marmara Denizi'ne bakan kıyı şeridinde yaşanacaktır. Haritalarımızda sarıdan kırmızıya dönen bu alanlar, depremin çok daha yüksek hissedileceğini ve dolayısıyla hasar riskinin buralarda çok daha fazla olacağını gösteriyor."
Japonya Örneği: Tasarım Kriteri Çok Önemli
6 Şubat depremlerinin bilim dünyası için büyük bir ders olduğunu belirten Kutoğlu, Japonya’nın 2011 Tohoku depremi öncesinde hazırlıklarını 8.5 büyüklüğüne göre yapmasına rağmen 9 büyüklüğünde bir depremle karşılaştığını hatırlattı. Tasarım kriterlerinin düşük tutulmasının, afet anında ağır hasarlara davetiye çıkardığını belirten uzman, İstanbul’un yapı stokunun da bu bilinçle ele alınması gerektiğini söyledi.