İran ve ABD Karşılıklı 5 Şart Diplomatik Savaşı Başlattı

Tahran yönetiminin masaya koyduğu talepler ile Washington'ın şartları arasındaki uçurum, diplomatik çözüm umutlarını zora sokuyor.

Fars Haber Ajansı İddia Etti: Masada 5 Katı Şart Var

Uluslararası kamuoyunun gözü kulağı Orta Doğu'daki askeri hareketlilikteyken, perde arkasında çok kritik bir diplomatik restleşme yaşanıyor. İran’ın yarı resmi haber kaynaklarından Fars Haber Ajansı’nın diplomatik kaynaklara dayandırdığı iddiaya göre; ABD yönetimi, Tahran ile yeniden müzakere masasına oturabilmek adına geri adımı olmayan 5 ana şart ileri sürdü.

Washington'ın nükleer programı tamamen kilitlemeyi ve mali kıskacı sürdürmeyi hedefleyen stratejik talepleri şu şekilde sıralandı:

• ABD tarafından İran'a yönelik hiçbir şekilde geçmişe dönük veya güncel bir savaş/ekonomik tazminat ödenmemesi,

• İran’ın elinde bulundurduğu 400 kilogramlık zenginleştirilmiş uranyumun doğrudan ABD’ye teslim edilerek ülkeden çıkarılması,

• İran’ın, kendi belirleyeceği yalnızca biri hariç ülkedeki tüm nükleer tesislerdeki faaliyetlerini ve üretimini tamamen durdurması,

• Uluslararası finans sisteminde ve yabancı bankalarda tutulan İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmaması,

• Bölgedeki tüm cephelerde (Gazze, Lübnan, Yemen vb.) savaşın ve çatışmaların durdurulmasının, doğrudan nükleer müzakerelerin gidişatına endeksli bir ön şart haline getirilmesi.

İran Masaya Ne Getirmişti

ABD’nin bu sınırları zorlayan hamlesine karşılık, Tahran yönetiminin daha önce masaya sunduğu kırmızı çizgileri ve müzakere talepleri de diplomatik uçurumu gözler önüne seriyor. İran, masaya oturmak için şu 5 temel şartı şart koşmuştu:

1. Savaşın Lübnan dahil olmak üzere bölgedeki tüm cephelerde derhal ve tamamen sonlandırılması,

2. İran ekonomisini felç eden uluslararası tüm yaptırımların kayıtsız şartsız kaldırılması,

3. Batılı bankalarda bloke edilen milyarlarca dolarlık dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması,

4. Bölgedeki yıkımlar ve ekonomik zararlar karşılığında İran'a savaş tazminatı ödenmesi,

5. Küresel enerji ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’nda İran’ın tam egemenliğinin uluslararası toplumca resmen tanınması.

Diplomasi Çıkmazda: Orta Doğu'da Kritik Dönemeç

Uluslararası ilişkiler uzmanları, iki ülkenin karşılıklı olarak öne sürdüğü şartların taban tabana zıt olduğuna dikkat çekiyor. ABD'nin nükleer kapasiteyi tamamen tasfiye etme isteğine karşı, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda mutlak egemenlik ve tazminat ısrarı, diplomatik kanalların bir süre daha kapalı kalacağına işaret ediyor. Bölgedeki vekil güçler üzerinden süren çatışmaların gölgesinde, tarafların bu hamleleri koz olarak kullanmaya devam edeceği öngörülüyor.