Gelişen teknolojiyle birlikte internet haberciliği ve dijital medya, milyarlarca insanın bilgiye ulaşmasında en ana arter haline geldi. Ancak dijital dünyanın arka planında dönen veri savaşları, madalyonun diğer yüzünü çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Gazeteci Bora Erdin, Türkiye genelinde milyonlarca okuyucusu bulunan ve aralarında iktidara yakınlığıyla bilinen TGRT ile Türkiye Gazetesi gibi köklü yayın organlarının da yer aldığı pek çok popüler haber sitesinin altyapısını mercek altına aldı. Erdin, bu sitelerde aktif olarak kullanılan reklam, sponsorlu bağlantı ve editoryal içerik tavsiye modüllerinin arkasındaki küresel firmanın, kökleri doğrudan yabancı bir istihbarat ağına dayanan bir teknoloji yapısı olduğunu iddia etti.
Milyonlarca Okuyucunun Dijital İzleri Takip Altında Mı?
Gazeteci Bora Erdin’in kamuoyuyla paylaştığı araştırmaya göre, Türk haber sitelerinin alt bölümlerinde karşımıza çıkan ve kullanıcıyı sitede tutmayı hedefleyen içerik öneri ağı Taboola mercek altında. Söz konusu firmanın kurumsal geçmişine ve kurucusunun biyografisine yönelik ciddi iddialar ortaya atan Erdin, tehlikenin boyutunu şu sözlerle özetledi:
"Türkiye'deki dev medya ve haber sitelerinde reklam ve editoryal entegrasyon sağlayan bu yapının kurucusu, geçmişte bizzat 'İsrail Haber Alma Ajansı' (istihbarat servisleri) bünyesinde özel olarak eğitilmiş ve yetiştirilmiş stratejik bir isimdir. Üstelik bu kişi, askeri ve istihbari teknoloji geçmişini uluslararası arenalarda açıkça ifade etmekten de çekinmemektedir. Sitenin kod blokları arasına gizlenen bu sistem, sadece basit bir reklam algoritması gibi çalışmıyor; haber okuyan vatandaşların dijital ayak izlerini takip ederek devasa bir veri madenciliği faaliyeti yürütüyor."
Toplanan Davranışsal Veriler Askeri Algoritmalara Mı Gidiyor?
Dijital altyapı üzerinden toplanan kullanıcı verilerinin sıradan pazarlama faaliyetlerinin ya da tüketici alışkanlıklarının çok ötesinde bir amaca hizmet ettiğini savunan Bora Erdin, konunun küresel askeri boyutuna işaret etti. Dünyaca ünlü İngiliz yayın organı The Guardian gazetesinin de bu küresel veri trafiğini geçmişte manşetlerine taşıdığına dikkat çeken Erdin, siber güvenlikle ilgili ürkütücü bir iddiada bulundu:
"Türkiye'deki milyonlarca internet kullanıcısının hangi haberi ne kadar süre okuduğu, hangi kelimelere tıkladığı, siyasi ve sosyal eğilimleri anlık olarak depolanıyor. The Guardian gazetesindeki analizlere de yansıdığı üzere, Orta Doğu coğrafyasından toplanan bu devasa kullanıcı verileri, askeri amaçlı algoritmalar ve savunma sistemleri geliştiren bir askeri müteahhit şirketi ile paylaşılıyor. Kısacası, bizim internette gezinirken, gündemi takip ederken bıraktığımız dijital izler, savunma sanayiindeki askeri yapay zeka modellerini eğitmek ve o sistemlerin algoritmalarını kusursuzlaştırmak için stratejik bir yakıt olarak kullanılıyor."
Teknoloji Devi Google Neden Milyonlarca Kullanıcıya Ödeme Yaptı?
Sistemin teknik işleyişindeki usulsüzlüklere ve gizlilik ihlallerine de değinen Erdin, platformun kullanıcıların akıllı telefonlarına veya bilgisayarlarına yasak olmasına rağmen arka planda izinsiz veri paketleri ve korsan yazılımlar yüklediğini iddia etti. Bu küresel veri ihlali sebebiyle teknoloji devi Google'ın da uluslararası adli süreçlerle karşı karşıya kaldığını belirten gazeteci, "Sistemin gizlilik kurallarını delmesi ve kullanıcı onayını baypas etmesi neticesinde açılan davalar sonucunda Google, milyonlarca kullanıcıya tazminat niteliğinde ödemeler yapmak zorunda kalmıştır" dedi.
Erdin; Orta Doğu'daki İsrail, Filistin, İran ve Amerika Birleşik Devletleri eksenli jeopolitik gerilim hattının günümüzde sadece sahada değil, siber alanda toplanan bu tarz stratejik verilerle yürütülen dijital bir savaşla da desteklendiğini vurgulayarak siber güvenlik uzmanlarını ve medya yöneticilerini uyardı.