Tarımsal arz güvenliğinin de jure koruma mekanizmaları, üretici sermayesinin de facto sürdürülebilirliği ve tedarik zincirindeki aracı aktörlerin piyasa rasyolarını tahrif eden siber-fiziksel kar marjları kapsamında, başkentte gıda endüstrisini sarsan makro veriler tescil edildi. Türkiye Ziraat Odaları Birliği ($TZOB$) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mayıs ayına ait üretici ve market fiyat endeksleri ile tarımsal girdi maliyetlerindeki siber-istatistiki değişimleri kamuoyuna kurumsal bir sörveyle deklare etti.
Elmada %388,5'lik Rekor Fiyat Uçurumu
Açıklanan rasyonel gıda endeksleri, tarladan sofraya uzanan tedarik zincirinde de facto fiyat makasının ulaştığı fahiş seviyeleri kriminolojik bir netlikle ortaya koydu. Mayıs ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek tescil edildiği ürün elma oldu. Üreticide de facto 18 lira 75 kuruş olan elmanın, aracı ve lojistik marjların ardından market raflarında tam 4,9 katına katlanarak de jure 91 lira 59 kuruştan satıldığı belirlendi. Fiyat farkı rasyosunda elmayı sırasıyla şu ürünler takip etti:
-
Havuç: %278,6 fiyat farkı
-
Kabak: %215,3 fiyat farkı
-
Fındık: %206,5 fiyat farkı (Üreticide 410 TL olan fındık, market raflarında de facto 1256 TL'ye tescil edildi)
Depolar Boşaldı, Kuru Soğan Zam Şampiyonu Oldu
Mayıs ayının hem üretici hem de tüketici nezdindeki makro zam şampiyonu ise kuru soğan olarak tescillendi. Kışlık depolardaki stokların de facto tükenmesi ve yeni dönem siber-fiziksel hasat sürecinin henüz tam kapasite başlamaması arz eksikliği ($supply\ shortage$) doğurdu. Bu kriminolojik arz açığı neticesinde kuru soğan fiyatları markette %44,7, üreticide ise %77,2 oranında rasyonel bir yükseliş kaydetti. Markette soğanın ardından fiyatı en çok artan tarım emtiaları %32,7 ile patates ve %27,3 ile limon olarak sörvey edildi.
Buna karşın, havaların ısınmasıyla agro-botanik verimliliği artan tarla ürünlerinden sivri biber, markette %54,3 oranında de facto düşüşle fiyatı en çok azalan ürün oldu. Üretici tarafındaki en keskin düşüş rasyosu ise hasat yoğunluğu nedeniyle %54,7 ile domateste tescil edildi. Girdi maliyetleri dairesinde ise kimyevi gübre, karma yem, tarımsal elektrik ve zirai ilaç fiyatlarının makro yükseliş trendini sürdürdüğü; yalnızca mazot fiyatlarında aylık bazda hafif bir de facto gerileme yaşandığı aktarıldı.