Heybet, "Erişilebilir olmayan mobil uygulamalar ve e-devlet sistemleri, engelli bireyler için yeni 'dijital duvarlar' haline geliyor" uyarısında bulundu.
Dijitalleşme Her Zaman Kapsayıcılık Değildir
Biruni Üniversitesi Öğretim Üyesi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Safa Heybet, dünyada yaklaşık 1,3 milyar insanın engellilik deneyimi yaşadığını belirterek çarpıcı açıklamalarda bulundu. Günümüzde fiziksel erişim sorunlarının yanına bir de "dijital bariyerlerin" eklendiğini ifade eden Heybet, dijitalleşmenin tek başına kapsayıcılık anlamına gelmediğini, aksine erişilebilir olmayan sistemlerin yeni eşitsizlikler doğurduğunu söyledi.
E-Devlet Ve Eğitim Platformları Erişilebilir Olmalı
Dr. Safa Heybet, klasik erişilebilirlik sorunlarının (toplu taşıma, kamu binaları vb.) henüz tam olarak çözülemediğini ancak dijital dünyanın yeni engeller inşa ettiğini vurguladı. Heybet, tehlikenin boyutunu şu sözlerle özetledi:
"Bugün mesele sadece rampalar değil; eğitimden sağlığa her alanda eşit haklara erişimdir. Erişilebilir olmayan mobil uygulamalar, e-devlet sistemleri, çevrim içi eğitim platformları ve yapay zeka destekli değerlendirme araçları, engelli bireyleri sosyal hayatın dışına itiyor. Dijital erişilebilirlik artık lüks değil, temel bir insan hakkıdır."
1 Milyar İnsan Yardımcı Teknolojiye Ulaşamıyor
Engelli bireyler için tekerlekli sandalye, protez, işitme cihazı ve görme destek teknolojilerinin birer "ek ürün" değil, hayata açılan birer kapı olduğunu hatırlatan Heybet, dünya genelindeki acı tabloyu paylaştı. Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF verilerine göre 2,5 milyardan fazla insanın yardımcı ürüne ihtiyaç duyduğunu ancak 1 milyar kişinin bu imkanlara erişemediğini belirtti. Düşük gelirli ülkelerde bu erişim oranı ne yazık ki %3'lere kadar geriliyor.
Savaş Ve Afetlerin "Görünmez" Kurbanları
Çatışma ve kriz bölgelerinde engelli bireylerin riskinin katlandığına dikkat çeken Heybet, özellikle Gazze, Ukrayna, Sudan ve Suriye gibi bölgelerde yıkılan altyapıların engelli bireyler için hayatta kalmayı neredeyse imkansız hale getirdiğini söyledi. Sağlık sistemindeki çöküş ve kısıtlı tahliye imkanlarının, engelli bireyleri insani krizlerin en savunmasız grubu haline getirdiğini vurguladı.
Erişilebilirlik Bir Adalet Meselesidir
Engelliler Haftası kapsamında hak temelli bir yaklaşım çağrısında bulunan Dr. Safa Heybet, "Erişilebilirlik yalnızca mimari bir düzenleme değil, bir yaşam hakkı ve adalet meselesidir. Toplumsal yaşama tam katılım için veri temelli ve katılımcı politikaların acilen güçlendirilmesi gerekiyor" diyerek sözlerini tamamladı.