Asya kökenli istilacı Euwallacea fornicatus adlı böcek, yüzlerce bitki türünü tehdit ederek farklı kıtalara yayılıyor. Euronews Türkçe'nin haberine göre yeni bir araştırma, böceğin özellikle Akdeniz bölgesinde ciddi bir ekolojik risk oluşturabileceğini ortaya koydu.
AĞAÇLARI NASIL ÖLDÜRÜYOR?
Böcek, ağacın gövdesine açtığı küçük deliklerden içeri girerek yumurtalarını bırakıyor. Dişi böcek aynı zamanda ağaca bir mantar taşıyor. Larvalar bu mantarla beslenirken mantarın yayılması ve böceğin açtığı tüneller, ağacın su taşıyan damarlarını tıkayarak ağacın ölümüne yol açabiliyor.
600'DEN FAZLA BİTKİ TÜRÜNÜ TEHDİT EDİYOR
En az 600 bitki türünü enfekte edebilen böcek, süs ağaçlarının yanı sıra meyve ağaçlarına da zarar verebiliyor. Ahşap paletler, nakliye kasaları ve bitkiler aracılığıyla kıtalar arasında taşınabilen türün yayılmasında uluslararası ticaretin önemli rol oynadığı belirtiliyor. Bilim insanları, iklim değişikliğinin de böceğin yeni bölgelere yerleşmesini kolaylaştırabileceğine dikkat çekiyor.
Araştırmada böceğin geçmişteki yayılımı genetik analizlerle incelendi. Bulgular, türün Asya'daki doğal yaşam alanından dünyanın farklı bölgelerine en az altı bağımsız giriş yaptığını gösterdi.
NERELER RİSK ALTINDA?
Araştırmacıların modellemelerine göre böcek, Akdeniz'in bazı kesimlerinin yanı sıra ABD'nin güneydoğusu, Madagaskar ve Doğu Avustralya'nın geniş bölümlerine yayılabilir. Böceğin kurak koşullara ve geniş sıcaklık aralıklarına dayanabilmesi, yayılma riskini artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
2012'DEN BU YANA YAYILIYOR
Güney Afrika'da 2012'den bu yana özellikle kentlerde çok sayıda ağacın ölümüne yol açan böceğin artık doğal ormanlara da yayıldığı ve bazı yerli ağaç türlerine zarar vermeye başladığı belirtiliyor.
Avustralya'da ise böceğin 2021'de Perth'te tespit edilmesinin ardından yaklaşık 40 milyon dolar harcanarak binlerce ağaç budandı veya kaldırıldı. Ancak eradikasyon çalışmaları böceği tamamen ortadan kaldırmaya yetmedi.
TÜRKİYE'DE TESPİT EDİLMİŞTİ
İstilacı böceğin Türkiye'deki ilk kaydı 2024'te İstanbul'un Eminönü ilçesinde yapıldı. Süs ağaçlarında görülen sürgün kurumaları ve solmalar üzerine yapılan incelemelerde böceğe rastlandı. Morfolojik inceleme ve DNA analizleri sonucunda örneklerin Euwallacea fornicatus olduğu doğrulandı. Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü de Türkiye'deki tespiti raporladı.
CoğrafiReferanslar
Böceğin oluşturduğu tehdit yalnızca ekolojik boyutla sınırlı değil. Uzmanlara göre enfekte ağaçların izlenmesi, budanması veya kesilmesi, yeni ağaçların dikilmesi ve tarımsal üretimde yaşanabilecek kayıplar ciddi ekonomik maliyetler yaratabiliyor. Güney Afrika için yapılan bir ekonomik modellemede, böceğin kontrol altına alınmaması halinde 10 yıllık maliyetin 18,45 milyar uluslararası dolara ulaşabileceği hesaplanmıştı.