İzmir’in Seferihisar ilçesinde Osman Gültaş'ın (70) hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan ayı saldırısı, yaban hayatıyla insan arasındaki hassas dengenin nasıl bozulduğunu acı bir şekilde gözler önüne serdi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Yasin İlemin, yaşanan trajedinin arkasındaki temel nedenin "yoğun insan baskısı ve yaban hayvanlarını besleme alışkanlığı" olduğunu belirtti.
Sosyal Medya Uğruna Doğal Yaşam İhlal Ediliyor
Dr. Öğretim Üyesi Yasin İlemin, son dönemde sosyal medya platformlarında popüler hale gelen "yaban hayvanlarını görüntüleme" akımının kontrolden çıktığını ifade etti. İlemin, "İnsanlar birkaç saniyelik görüntü uğruna dronlar ve araçlarla bu canlıları takip ediyor. Her yaklaşma, hayvanlar için ciddi bir stres kaynağıdır. Özellikle Batı Anadolu'da yaşam alanları küçülen ayılar, insan yerleşimlerine itiliyor," dedi.
İnsan, Ayı İçin Doğal Bir Av Değildir
Türkiye'deki bozayıların beslenme alışkanlıklarının %90'ından fazlasının bitkisel olduğunu hatırlatan İlemin, ayının normal şartlarda insandan kaçtığını vurguladı:
-
Stres Faktörü: Uzun süredir insan takibine veya baskısına maruz kalan, yavrusunu koruyan bir anne ayının stres seviyesi yükselir.
-
Beklenmedik Agresiflik: Stres altındaki bir hayvan, kaçacak yer bulamadığında savunma amaçlı beklenmedik agresif davranışlar sergileyebilir.
Elle Beslemek, Ölümcül Bir Yanlış
Dr. İlemin, özellikle Bitlis-Nemrut örneğinde olduğu gibi, yaban hayvanlarını elle beslemenin çok ciddi bir hata olduğunu belirtti: "Elle beslenen hayvan, insanlardan kaçınma eğilimini kaybeder ve doğal davranışları tamamen değişir. Bu durum, hayvanın insanı bir 'besin kaynağı' olarak görmesine veya insanların onu zararsız sanıp yaklaşmasına neden olarak ölümcül riskler doğurur."
Çözüm: Doğayla Mücadele Değil, Uyum Sağlamak
Anadolu'nun binlerce yıldır bozayılarla bir arada yaşama kültürüne sahip olduğunu belirten Dr. İlemin, çözümün yok etmek değil, geleneksel yöntemlere geri dönmek olduğunu söyledi. Muğla'da yeniden gündeme taşıdıkları geleneksel "arı avluları" ve ahşap tahıl ambarlarının (serenderler) bu uyuma örnek olduğunu belirtti.
Ayılar Ekosistemin Mühendisidir
Bozayıların ormanların sağlığı için kritik "ekosistem mühendisleri" olduğunu hatırlatan İlemin, son olaydan sonra bölgede bozayıların hedef alınarak yasa dışı avlanmaya çalışılmasına sert tepki gösterdi: "Ayıları öldürmenin çok ağır hukuki cezaları vardır. Bir avuç kalan bu canlıları hedef göstermek kabul edilemez. İnsan canına kastetmemiş tüm bozayılar ülkemizde kesin koruma altındadır."