Küresel emtia piyasaları, Batı Asya’dan gelen sıcak çatışma haberleriyle adeta yangın yerine döndü. ABD/İsrail-İran Savaşı’nın küresel tedarik zinciri üzerindeki yıkıcı etkilerine yönelik endişelerin artması, sanayinin en temel hammaddelerinden olan alüminyum fiyatlarını uçuşa geçirdi. Londra Metal Borsası’nda (LME) alüminyumun ton başına fiyatı 3 bin 734 dolara kadar tırmanarak son 4 yılın en yüksek seviyesini test etti. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamlelerinin ardından fırlayan petrol fiyatları emtia piyasalarında deprem etkisi yaratırken, tırmanan enerji maliyetleri küresel enflasyonist baskıları yeniden hortlattı.
Hürmüz Boğazı Kilitlendi: 6.2 Milyon Tonluk Üretim Tehlikede
Washington ile Tahran arasındaki diplomatik müzakerelerin tamamen tıkanması ve bölgedeki askeri çatışmaların şiddetlenmesi, alüminyum piyasasında çok ciddi bir arz krizini tetikledi. Dünyanın en kritik deniz ticaret geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın kapanma noktasına gelmesi; Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) yıllık yaklaşık 6,2 milyon tonu bulan devasa alüminyum üretimi ve ihracatını doğrudan rehin aldı. Söz konusu Körfez ülkelerinin alüminyum ihracatının yaklaşık yüzde 80'inin sadece Hürmüz Boğazı üzerinden dünyaya dağıtılıyor olması, lojistik hattındaki tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor.
Dev EGA Tesisi Vuruldu: Arz Endişeleri Derinleşiyor
Savaşın ekonomik cephesindeki en büyük şok ise Birleşik Arap Emirlikleri'nden geldi. Bölgenin en büyük üreticilerinden olan Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Emirates Global Aluminium’a (EGA) ait stratejik önemdeki Et-Tavila tesisinin, İran’ın füze ve İHA saldırılarında doğrudan isabet alarak zarar görmesi piyasalardaki paniği zirveye tırmandırdı. Zaten savaş öncesinde de küresel alüminyum piyasasında hammadde tedariki ve lojistik sorunlar nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşanırken, bu kritik üretime yönelik fiziki saldırı sonrası küresel arz açığının telafi edilemez bir derinliğe ulaştığı değerlendiriliyor.
Savaşın Başından Bu Yana Yüzde 18’lik Dev Sıçrama
Yaşanan bu zincirleme kriz dalgasıyla birlikte Londra Metal Borsası’nda alüminyumun ton fiyatı, Pandemi sonrası dönemin en hareketli dönemi olan Mart 2022'den bu yana en yüksek seviyesini kaydetmiş oldu. Tarihi zirve denemesinin ardından fiyatlar 3 bin 716 dolar seviyesinde dengelenmeye çalışsa da metal, sıcak savaşın başladığı ilk günden bu yana yatırımcısına yüzde 18’in üzerinde net getiri sağlayarak dönemin en agresif değer kazanan emtiası oldu.
Yapay Zeka Ve Elektrikli Araçlar Talebi Patlattı, Çin İse Frene Bastı
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, alüminyum fiyatlarındaki bu durdurulamaz yükselişin arkasındaki makroekonomik dinamikleri değerlendirdi. Batı Asya ve Körfez bölgesinin küresel alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 8 ila 9'unu tek başına sırtladığını belirten Ergezen, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın piyasada yapısal bir kırılma yarattığını ifade etti.
Ergezen, dünyadaki teknolojik dönüşümün de alüminyuma olan ihtiyacı körüklediğini vurgulayarak şu analizi paylaştı:
"Bugün sadece geleneksel sanayi değil; devasa veri merkezleri, yapay zeka altyapıları, yenilenebilir enerji yatırımları ve hızla büyüyen elektrikli araç (EV) sektörü alüminyum talebini muazzam bir şekilde artırıyor. Ancak madalyonun diğer yüzünde üretim maliyetleri var. Alüminyum üretiminde toplam maliyetin yüzde 30 ila 40’ını doğrudan elektrik ve enerji harcamaları oluşturur. Son dönemde petrol ve gaz fiyatlarındaki artış, üretim maliyetlerini doğrudan yukarı fırlattı. Dünyanın en büyük üreticisi olan Çin ise çevre politikaları gereği alüminyum üretimine katı bir üst sınır (kota) getirmiş durumda. Dolayısıyla küresel talep ne kadar artarsa artsın, Çin'in kotası yüzünden arz bunu destekleyemiyor ve fiyatlar kaçınılmaz olarak patlıyor."