İran ile yürütülen diplomatik temaslar için İsviçre'de bulunan ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, 36 saat süren yoğun müzakere turunun ardından ülkeden ayrıldı. Havalimanında basın mensuplarına kritik açıklamalarda bulunan Vance, nükleer denetimler, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve bölgesel ateşkes konularında önemli mekanizmalar kurduklarını duyurdu.
Sözlere Değil, Atılacak Adımlara Güvenmek Zorundayız
Müzakerelerin teknik boyutunda ciddi bir ilerleme kaydettiklerini belirten JD Vance, elde edilen somut çıktıları ve uzlaşılan maddeleri şu şekilde özetledi: Boğazın ticarete açılması değil, kalıcı olarak açık kalmasını garanti altına alacak güçlü bir mekanizma üzerinde anlaşıldı. Ortadoğu'da bölgesel istikrarı ve ateşkesi sağlayacak doğru operasyonel mekanizmalar kuruldu. İran yönetimi, uzun bir aranın ardından ilk kez uluslararası silah ve nükleer denetçilerinin ülkeye girişine onay verdi. Tahran yönetiminin taahhütlerine yaklaşım konusunda temkinli bir duruş sergileyen Vance, "Kimsenin sadece sözlerine güvenemezsiniz, onların sahada gerçekte ne yaptıklarına bakmak zorundasınız. Müfettişlerin ülkeye girmesine izin verilmesi elbette önemli bir adım; ancak asıl önemli olan, içeri girdikten sonra onlara ne ölçüde hareket alanı tanınacağıdır. Bu durum müzakerelerimizin sürekliliğini belirleyecek" ifadelerini kullandı.
İlerleme Olmazsa Fonlar Serbest Kalmayacak
Müzakerelerin geleceğine dair en kritik şartlardan birinin ekonomik yaptırımlar olduğunu hatırlatan ABD Başkan Yardımcısı, İran'ın uluslararası sistemde dondurulmuş halde tutulan finansal fonlarının, masada tam bir ilerleme sağlanmadığı müddetçe serbest bırakılmayacağını net bir dille vurguladı. Vance, bu konunun önümüzdeki günlerde de masanın en sert pazarlık maddesi olacağını ekledi.
Kulislere Düşen Çatışmasızlık Mekanizması İddiası
Öte yandan, İsviçre'deki görüşmeler sürerken İsrail merkezli Kanal 12 televizyonu tarafından ortaya atılan bir iddia uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. İddiaya göre:
ABD ve İran öncülüğünde; Lübnan, Katar ve Pakistan’ın da dahil olduğu yeni bir "çatışmasızlık mekanizması" kuruldu. İsrail’in tamamen dışarıda bırakıldığı öne sürülen bu mekanizmanın, İsrail ordusunun askeri operasyonlarını yalnızca "yakın ve doğrudan tehditlerle" sınırlandırdığı savunuldu.