Küresel dış politikada dengeleri tamamen değiştirmesi öngörülen ABD-İran mutabakatına doğru geri sayım sürerken, Washington ile Tel Aviv hattında bilgi paylaşımı hususunda dikkat çekici bir durgunluk yaşanıyor. Bölgesel gelişmeleri yakından takip eden kaynakların aktardığı bilgilere göre, İsviçre'de imzalanması planlanan stratejik belgenin tüm maddelerini incelemek isteyen İsrail makamlarının bu isteği, ABD yönetimi tarafından kabul görmedi. İsrail merkezli Kanal 12 televizyonunun özel haberine göre; cuma günü imzalanacağı ilan edilen metnin tam kapsamı ve içeriğindeki maddelerin dağılımı resmi olarak paylaşılmadığı için bölgedeki belirsizlik ve siyasi hareketlilik artmaya devam ediyor.
14 Maddelik Taslak İddiası Siyasi Arenayı Hareketlendirdi
Anlaşmanın resmi nüshası taraflarca henüz kamuoyuna sunulmasa da basına sızan bazı yapısal iddialar Tel Aviv siyasetinde geniş yankı uyandırdı. Kamuoyunda konuşulan 14 maddelik taslak genelgesinde şu başlıkların yer aldığı ileri sürüldü:
-
Bölgedeki güvenlik şeritlerinin ve saha yerleşimlerinin yeni bir düzene kavuşturulması, sınır hatlarındaki fiziki varlıkların yeniden konumlandırılması.
-
Hürmüz Boğazı’ndaki transit deniz trafiğinin ve ticaret yollarının tamamen serbest hale getirilmesi, uzun süredir yürürlükte olan uluslararası finansal kısıtlamaların esnetilmesi ve dondurulan bazı yabancı varlıkların serbest bırakılması.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da konuya ilişkin daha önce yaptığı bir değerlendirmede, metnin içeriğindeki stratejik belirsizliğe işaret ederek, "Sürecin tam olarak nasıl bir kurumsal zemine oturacağını henüz tam manasıyla netleştirebilmiş değiliz" ifadelerini kullanmıştı.
Washington-Tel Aviv Hattında Sorumluluk Mesajları
ABD ile İran arasındaki bu geniş ölçekli diplomatik yakınlaşmanın sınır coğrafyalarını ve yerel güvenlik politikalarını doğrudan etkileyen maddeler içermesi, İsrail iç siyasetinde kabine üyeleri arasında da farklı yaklaşımlara yol açtı. Hükümet kanadı, sınır hatlarındaki mevcut idari ve lojistik pozisyonların korunması gerektiği yönündeki tezlerini sürdürüyor. Diğer taraftan, G7 Zirvesi kapsamında uluslararası basın mensuplarına açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, Washington'ın bölge güvenliğindeki tarihsel ve kurumsal ağırlığına dikkat çeken çarpıcı ifadeler kullandı. ABD'nin üstlendiği küresel rolün altını çizen Trump, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bizim ve yönetimimizin kararlı adımları olmasaydı bölgedeki dengelerin korunması mümkün olamazdı. Başbakan Netanyahu ile çok güçlü ve harika bir diyalog zeminimiz var; ancak kendisinin bölgesel adımlar ve sınır politikaları konusunda artık çok daha dengeli ve sorumlu bir yaklaşım sergilemesi gerekiyor."
Büyük İmza İçin Gözler İsviçre'ye Çevrildi
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi tarafından da teyit edilen takvime göre, taraflar 19 Haziran günü İsviçre'de mutabakat zaptını imzalamak üzere masaya oturacak. ABD Başkanı Trump'ın deniz lojistiği ve ablukaların kaldırılması yönündeki yeşil ışığıyla birlikte, ticaret yollarının açılmasının küresel enerji ve emtia piyasalarında büyük bir rahatlama dalgası yaratması beklenirken; güvenlik sınırlarına dair maddelerin bölgesel aktörler tarafından nasıl uygulanacağı merakla bekleniyor.